نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۲۲۹۷ مورخ ۱۳۹۶/۰۹/۲۶

تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۹/۲۶
شماره نظریه: ۷/۹۶/۲۲۹۷
شماره پرونده: ۸۱۰-۱/۱۸۶-۹۶
استعلام:
فردی با خرید چک های به اصطلاح خریدنی (چکهایی که منشاء معاملاتی ندارد و صرفا با اقدام امضاء صاحب امضاء فروخته میشود مبادرت به معامله مینماید با فرض دو حالت مهر نویسی و عدم ظهر نویسی توسط متهم الیهم و اطلاع وی از منشاء چک آیا جرم یا کلاهبرداری مقنن گردیده است یا خیر؟
فردی با مصرفی خود با نام خانوادگی عنه واقعی مبادرت به معامله و بردن مال فرض دو حالت ۱- نام مجهول صاحب حسن شهرت و موجب ترقیب ۲- نام منظور پهان کردن سوء شهرت مقیم و با لحاظ مصرفی شفاهاً و معرفی با امضاء مکتوب نیز کلاهبرداری محقق گردیده است یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- کلاه برداری، بردن مال با اقدام از راه حیله و تقلب است؛ لذا صرف خرید چکی که منشأ معاملاتی ندارد، خواه ظهرنویسی شود و خواه نشود، کلاه برداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاه برداری نیست و صرف انتقال چک از طرف دارنده به شخص ثالث با اطلاع از بلامحل بودن چک از مصادیق کلاه برداری نیست و فقط موضوع، تحت عنوان صدور چک بلامحل و طبق قانون صدور چک، قابل پیگیری است. با این حال، تشخیص مصداق حسب مورد، بر عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است.
۲- چنانچه فردی برای معامله، خود را با هویت دیگری معرفی کند که آن دیگری دارای حسن شهرت باشد و سبب ترغیب دیگری به انجام معامله شود و معامله به طور صحیح انجام شود، این مقدار از عمل، کلاه برداری نخواهد بود.