نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۷۶۹ مورخ ۱۳۹۶/۰۸/۰۱

تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۸/۰۱
شماره نظریه: ۷/۹۶/۱۷۶۹
شماره پرونده: ۱۳۳۷-۱/۱۶۸-۹۶
استعلام:
در خصوص اعمال مرخصی به زندانیان موضوع ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری از سبک و سیاق نگارش این ماده قانونی و تبصره های آن برداشتهای متفاوت و گاه متضادی توسط قضات محترم اجرای احکام یا ناظر زندان و مسئولان زندانها حادث میشود صرف نظر از اینکه تاکنون آیین نامه مربوط به تکلیف مقرر در قسمت اخیر این ماده تصویب نشده که آیا اعطای مرخصی مشروط به رعایت ضوابط و مقررات داخلی زندانها و شرکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی به ویژه نظارت و تاکید ماده ۷ قانون مذکور حق زندانی و خانواده او و جزئی از حقوق شهروندی است یا اینکه اصولا مرخصی امتیازی است که اعطاء و یا عدم اعطائ آن کلاً در اختیار مسئولین زندانها و یا قضات دادسرا است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
برابر ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، محکومان می توانند منوط به رعایت ضوابط و مقررات زندان ومشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم پس از سپردن تامین مناسب، ماهانه حداکثر سه روز از مرخصی برخوردار شوند. بنابراین اعطای مرخصی به محکومان اولاً؛ مشروط به دارا بودن شرایط مقرر در این ماده است. ثانیاً؛ منوط به سپردن تامین مناسب میباشد. ثالثاً ؛ مدت استفاده از مرخصی «حداکثر سه روز» در هرماه است نه «سه روز» درهرماه، در نتیجه به تشخیص مقام اعطاء کننده ممکن است کمتر از سه روز در هر ماه نیز باشد. با توجه به مراتب، گرچه از ماده موصوف استفاده نمی شود که هر زندانی سه روز در هر ماه مرخصی استحقاقی دارد و به طور خودکار ذخیره میشود، اما هرگاه شخصی به لحاظ نداشتن تامین مناسب در طول مدت سپری کردن محکومیت، نتواند از تمام یا بخشی از مرخصی که به تشخیص مقام اعطاء کننده واجد شرایط استفاده از آن است؛ بهره مند شود، به نظر می رسد اعطای مجموع آن در پایان این مدت و با اخذ تامین مناسب بلامانع است. بدیهی است دراین حالت با توجه به پایان مدت محکومیت، در صورتی که محکومیت در حال اجرای دیگری جز حبس نداشته باشد؛ اخذ تامین از نوع التزام نیز میتواند مناسب تلقی شود.
علی الاصول اجرای قانون منوط به تصویب آیین نامه نمیباشد، مگر این که در خود قانون به این مر تصریح شده باشد.