تاریخ نظریه: 1403/10/29
شماره نظریه: 7/1403/751
شماره پرونده: 1403-186/1-751ک
استعلام:
در خصوص حبس بدل از جزای نقدی ماده 29 قانون مجازات اسلامی مقرر میدارد که از حداکثر مدت حبس مقرر در قانون برای آن جرم بیشتر نیست و در هر حال مدت بازداشت بدل از جزای نقدی نباید از سه سال تجاوز کند. اما مطابق فراز آخر ماده 60 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز حداکثر مدت حبس بدل از جزای نقدی 15 سال میباشد. قانون اخیرالذکر در بیان اینکه آیا حداکثر حبس مقرر برای همان بزه ارتکابی در توسل به حبس بدل از جزای نقدی رعایت خواهد شد یا نه، ساکت است. آیا میتوان به استناد قسمت اول ماده 63 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ناظر بر ماده 29 قانون مجازات اسلامی مثلاً حداکثر حبس بدل از جزای نقدی قاچاق مشروبات الکلی را که در صورت تقویم 16 سال حبس بدل میشود را به استناد بندهای ماده 22 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز با دستور قاضی اجرای احکام به 5 سال معین کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، درمواردی که راجع به نحوه و شرایط اجرای محکومیت به پرداخت جزای نقدی، در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 حکم خاصی آمده است (نظیر حداکثر حبس بدل از جزای نقدی)، طبق قانون خاص یادشده، عمل میشود؛ ولی راجع به سایر شرایط و نحوه اجرای احکام مربوط به جرایم مشمول قانون قاچاق کالا و ارز و احکام و قواعد عمومی مربوط به جرائم و تخلفات موضوع این قانون که در این قانون، حکم خاصی مقرر نشده است، با عنایت به مواد 51 و 63 قانون قاچاق کالا و ارز حسب مورد برابر قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و از جمله ماده 529 آن و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 رفتار میشود.
ثانیاً، نظریه اکثریت: درخصوص بازداشت بدل از جزای نقدی مربوط به جرایم و تخلفات مربوط به قاچاق کالا و ارز باید مطابق ماده 60 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 که قانون خاص و موخر بر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است، رفتار شود و مقررات ماده 29 قانون مجازات اسلامی در این موارد قابلیت اعمال ندارد.
نظریه اقلیت: هرچند قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392 و از جمله ماده 60 آن، قانون خاص و موخر بر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است؛ ولی قسمت اخیر ماده 60 قانون صدرالذکر مبنی بر «در هر صورت حبس بدل از جزای نقدی نباید از 15 سال بیشتر باشد» صرفاً در مواردی قابل اعمال است که با لحاظ ماده 29 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، جرم مربوطه (جرایم قاچاق کالا و ارز موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392) دارای مجازات حبس مقرر در قانون نباشد و چنانچه جرم یادشده (نظیر مثال مذکور در استعلام) دارای مجازات قانونی حبس باشد، در این صورت مدت بازداشت بدل از جزای نقدی نباید از حداکثر حبس مقرر در قانون برای آن جرم بیشتر باشد و در هر حال مدت بازداشت بدل از جزای نقدی در جرایم موضوع قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز بیش از 15 سال نخواهد بود.