تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۱۱/۰۳
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۵۶۰
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۲۱۸-۵۶۰ح
استعلام:
آیا دادگاه صلح در مقام رسیدگی به دعاوی خانوادگی موضوع ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، وفق ماده ۸ قانون حمایت خانواده تابع تشریفات آیین دادرسی مدنی نیست؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
نظر اکثریت: ماده ۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ رسیدگی در دادگاه خانواده را با تقدیم دادخواست و بدون رعایت سایر تشریفات آیین دادرسی مدنی دانسته است؛ تبصرههای ۱ و ۲ ماده یک این قانون نیز رسیدگی دادگاه عمومی حقوقی و دادگاه بخش به امور و دعاوی خانوادگی موضوع این قانون را با رعایت تشریفات مربوط و مقررات این قانون دانسته است؛ از جمله مقررات این قانون، حکم موضوع ماده ۸ قانون است؛ بنابراین به نظر میرسد از منظر قانونگذار آنچه واجد اهمیت برای عدم رعایت تشریفات آیین دادرسی است، نوع دعاوی و شمول عنوان امور و دعاوی خانوادگی است (ماده ۴ قانون)؛ صرف نظر از آنکه مرجع رسیدگیکننده دادگاه خانواده باشد یا دادگاههایی که به سبب عدم تشکیل این دادگاه، از نظر مقنن صلاحیت رسیدگی پیدا میکنند؛ به همین ترتیب، دادگاه صلح که در اجرای ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ به برخی امور و دعاوی خانوادگی رسیدگی میکند، با لحاظ ماده ۱۷ همین قانون و با لحاظ حکم تبصره یک ماده یک قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ بدون رعایت دیگر تشریفات آیین دادرسی رسیدگی و اقدام میکند. بر این اساس، به نظر میرسد رسیدگی دادگاه صلح به امور و دعاوی خانوادگی داخل در صلاحیت این دادگاه، بدون رعایت تشریفات دادرسی (به غیر از تقدیم دادخواست) است.
نظر اقلیت: نظر به این که حکم مقرر در ماده ۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ ناظر بر رسیدگی در دادگاه خانواده است و با توجه به الزامی بودن رعایت تشریفات در دیگر دادگاهها به موجب ماده ۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، به نظر میرسد دادگاه صلح در رسیدگی به دعاوی خانوادگی موضوع ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، مکلف به رعایت تشریفات دادرسی است.