نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۵۴۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۸

تاریخ نظریه: ۱۴۰۰/۰۶/۰۸
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۰/۵۴۱
شماره پرونده: ۱۴۰۰-۸۴-۵۴۱ ک
استعلام:
با توجه به تعاریف ارائه شده از جنگل،مرتع، بیشه طبیعی، اراضی جنگلی و… در ماده یک از قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۴۶ با اصلاحات بعدی، با توجه به ماده ۴۳ از قانون مرقوم که صرفاً چرانیدن دام در مناطق قرق را ممنوع اعلام کرده،اما مجازات قانونی تعیین نکرده است با توجه به این که عنصر قانونی ممنوعیت چرانیدن دام در جنگلها و مراتع موضوع ماده ۴۴ از قانون مرقوم صرفاً مختص «بز» میباشد و مجازات مندرج در ماده ۴۴ مکرر از قانون مرقوم اصلاحی ۱۳۴۸/۱/۲۰ در مورد چرانیدن دام در منابع ملی صرفاً ضبط دام افرادی است که بدون داشتن پروانه مبادرت به چرای دام می کنند که این مجازات هم طبق نظریه شورای محترم نگهبان به شماره ۸۶۵۷ تاریخ ۱۳۶۶/۶/۱۴ غیر شرعی تشخیص داده شده است؛ با توجه به این که طبق ماده ۵۰ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع اصلاحی ۱۳۹۶/۸/۱۴ چرای دام در جنگل های سوخته و منابع ملی مخروبه و توده های جنگلی مذکور در تبصره ۲ ماده ۲ از قانون ملی شدن جنگلها جرم انگاری شده است، اما اکثر قریب به اتفاق جنگلها واقع در استان گلستان خارج از تعریف جنگل سوخته و منابع طبیعی مخروبه و به توده های جنگلی محاط در زمین زراعی است؛ با توجه به این که در تبصره یک ماده ۴۷ از قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت هر چند تعلیف دام در جنگلها را مستلزم اخذ پروانه چرا دانسته است، ولی مجازات قانونی برای عمل تعلیف غیرمجاز دام در جنگل تعیین نشده است با توجه به این که در تبصره ۲ از ماده ۴۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت صرفاً چرای دام در مراتع بدون داشتن پروانه جرم انگاری شده است ولی در مورد تعلیف دام از نوع گاو وگوسفند در جنگل حکمی بیان نشده است ۱- آیا تعلیف غیرمجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل(نه در جنگل های سوخته و مخروبه و جنگل های محصور در زمین های زراعی و نه در مراتع) وصف کیفری دارد؟
۲- آیا تعلیف غیرمجاز دام از نوعگوسفند و گاو در جنگل مشمول عنوان مجرمانه تخریب منابع طبیعی و ملی موضوع ماده ۶۹۰ قانون تعزیرات میشود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
هرچند به موجب تبصره یک ماده ۴۷ (اصلاحی ۱۳۸۷) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت «تعلیف دام در جنگلها و مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چرا میباشد…»، ولی ضمانت اجرای کیفری در خصوص این رفتار به استثنای موارد پیش بینی شده در مواد ۵۰ و ۴۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع که به ترتیب ناظر به «چرای غیرمجاز دام در جنگل های سوخته و منابع ملی که بی رویه بهره برداری و مخروبه شده» و نیز ناظر به «چرانیدن غیرمجاز بز در جنگلها و مراتع» میباشد، پیش بینی نشده است و طبق تبصره ۲ ماده ۴۷ قانون صدرالذکر نیز چرای دام بدون پروانه یا مازاد بر ظرفیت تعیین شده در پروانه در مراتع (اعم از مشجر و غیر مشجر) جرم محسوب میشود و اشاره به چرای غیرمجاز دام در جنگلها نشده است و با توجه به تعریف اصطلاحات جنگل و مراتع طبق بندهای ۶ و ۷ ماده یک قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع، نمی توان مقررات تبصره ۲ ماده ۴۷ را به چرای غیرمجاز دام در جنگلها تسری داد و مرتکبان آن را تعقیب کیفری کرد. در نتیجه می توان گفت به جز موارد پیش بینی شده در مواد ۴۴ و ۵۰ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع، چرای غیرمجاز دام در جنگلها به طور صریح یا ضمنی جرم انگاری نشده است؛ البته چنانچه عمل مرتکب در فرض سوال موجب تخریب جنگلها شود، مطابق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، موضوع قابل تعقیب کیفری است.