نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۴۴۰ مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۳

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۴/۲۳
شماره نظریه: ۷/۹۹/۴۴۰
شماره پرونده: ۹۹-۱۸۶/۲-۴۴۰ک
استعلام:
اولا:با توجه به ماده ۴۶۷ آیا تفاوتی بین ارش و دیه وجود دارد؟ آیا می توان طفل را در جنایت کمتر از موضحه به پرداخت ارش محکوم کرد؟
ثانیا: چنانچه طفل به پرداخت دیه یا ارش محکوم شود و اموالی از وی یافت نشود، مطابق اصول حقوقی و قانونی از جمله قانون مسئولیت مدنی، آیا می توان در پرونده کیفری از اموال ولی توقیف و نسبت به پرداخت دین طفل اقدام کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، با توجه به ماده ۴۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ «ارش، دیه غیر مقدر است… و مقررات دیه مقدر در مورد ارش نیز جریان دارد مگر این که در قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد»؛ بنابراین حکم مقرر در ماده ۴۶۷ قانون یاد شده مبنی بر این که «عاقله مکلف به پرداخت دیه جنایت های کمتر از موضحه نیست هر چند مرتکب نابالغ یا مجنون باشد»، به ارش نیز تسری دارد.
ثانیاً، در مواردی که قانونا خود طفل ضامن پرداخت دیه (دیه جراحات کمتر از موضحه) است، دادگاه اطفال و نوجوانان با دعوت ولی یا قیم وی و استماع مدافعات آن ها، حکم به پرداخت دیه از اموال طفل را صادر می کند. ضمناً با توجه به مواد ۱۱۸۳ و ۱۲۱۶ قانون مدنی، ولی طفل ملزم نیست خسارات وارده از ناحیه طفل را از مال خود جبران کند؛ مگر این که مورد، مشمول ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹ باشد. لذا در صورت وجود مسئولیت مدنی طفل در پرداخت خسارت، ادای آن از مال طفل بر عهده ولی اوست و چون ولی، شخصاً متهم نیست، موجب قانونی جهت محکومیت وی نیز وجود ندارد و صرفاً عهده دار پرداخت خسارت خواهد بود مفاد ماده ۴۱۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ نیز موید این مطلب است.