نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۱۴ مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۲۹

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۲/۲۹
شماره نظریه: ۷/۹۹/۱۱۴
شماره پرونده: ۹۹-۱۶/۱۰-۱۱۴ ح
استعلام:
با مداقه در بند «ت» ماده ۱ و مواد ۳ و ماده ۲۱ قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵ و مواد ۷ و ۱۰ آیین نامه ماده ۳ مذکور همچنین بند «ب» ماده ۱۱۵ قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۹ و رای وحدت رویه ۷۸۱ مورخ ۱۳۹۸/۶/۲۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور ابهاماتی در رسیدگی به پرونده های مطروحه حادث گردیده است. خواهشمند است در پاسخ به سوالات ذیل این دادگاه را ارشاد فرمایید.
۱- چنانچه راننده مسبب حادثه فاقد گواهینامه که بیمه حوادث را اخذ کرده است، فوت کند یا مصدوم شود، آیا بیمه گر مکلف به پرداخت دیه حسب مورد به ورثه یا شخص راننده مسبب است؟
۲- چنانچه راننده مسبب حادثه که فاقد گواهینامه رانندگی بوده، بیمه نامه نداشته یا مدت آن سپری شده یا قرارداد بیمه اش باطل شده است، با توجه به مفاد رای وحدت رویه ۷۸۱ مورخ ۱۳۹۸/۶/۲۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور که راننده مسبب حادثه را در حکم ثالث قرار داده است، آیا مشمول حمایت مندرج در ماده ۲۱ قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵ خواهد شد؟ به عبارت دیگر آیا این رای وحدت رویه به طور مطلق راننده مسبب حادثه را در حکم ثالث قرار داده و برخوردار ار کلیه مزایای قانونی برای ثالث دانسته یا صرفا راننده ای را که بیمه حوادث را خریداری کرده است، میشود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- اولا، با توجه به ماده ۷ آیین نامه اجرایی ماده ۳ قانون بیمه اجباری خسارات وارده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه (بیمه حوادث راننده مسبب حادثه) مصوب ۱۳۹۶/۴/۲۸ هیأت وزیران و ماده ۱۵ قانون بیمه اجباری خسارات وارده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵، در صورتی که راننده مسبب حادثه فاقد گواهینامه رانندگی باشد، از شمول تعهدات موضوع ماده ۳ این قانون خارج است؛ بنابراین، پرداخت دیه به راننده فاقد گواهینامه رانندگی که در وقوع حادثه مقصر شناخته شده و یا به اولیای دم وی منتفی است. ثانیا، با توجه به این که راننده مسبب حادثه شخص ثالث محسوب نمی شود، از شمول پرداخت دیه توسط صندوق تامین خسارت های بدنی موضوع ماده ۲۱ قانون مذکور خارج است.ثالثا، چنانچه راننده مقصر پوشش بیمه ای حوادث خسارات بدنی به راننده مسبب و مقصر را خریداری کرده باشد، مطالبه غرامت از سوی راننده یا وراث وی تابع قرارداد منعقده با شرکت بیمه است.
۲- اولا، چنانچه راننده مسبب حادثه فاقد گواهینامه رانندگی و بیمه نامه باشد یا مدت بیمه نامه سپری شده باشد و یا قرارداد بیمه وی ابطال شده باشد، با توجه به تصریح ماده ۲۱ قانون یادشده، صندوق تامین خسارت های بدنی موضوع این ماده ، تنها خسارت بدنی مربوط به اشخاص ثالث را در موارد مذکور در این ماده و از جمله فقدان بیمه نامه پرداخت می کند و نه خسارت بدنی مربوط به راننده مسبب حادثه را که به موجب بند «ت» ماده یک قانون موصوف، اساساً شخص ثالث تلقی نمی شود. لذا در فرض سوال به نظر می رسد که موجب قانونی جهت پرداخت دیه راننده متوفا یا مصدوم مسبب حادثه از محل صندوق موضوع ماده ی ۲۱ قانون فوق الذکر وجود ندارد؛ ثانیا، رای وحدت رویه
مورخ ۱۳۹۸/۶/۲۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور قابل تسری به حوادث مشمول قانون فوق الذکر نیست. ثالثا، شمول رای وحدت رویه مذکور نسبت به حوادث پیش از قانون یادشده، ناظر به حوادثی است که راننده مسبب حادثه دارای گواهینامه رانندگی و یا قرارداد معتبر با شرکت بیمه باشد و فرض سوال از شمول این رای وحدت رویه خارج است.