نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۳۰۳ مورخ ۱۳۹۷/۰۲/۲۵

تاریخ نظریه: ۱۳۹۷/۰۲/۲۵
شماره نظریه: ۷/۹۷/۳۰۳
شماره پرونده: ۹۷-۲۵-۳۰۳
استعلام:
فرد مجنونی مرتکب بزه ایراد ضرب و جرح عمدی شده است چون مجنون بوده دادگاه تجدیدنظر عاقله را محکوم به پرداخت دیه مینماید، در مرحله اجرای مجازات، تمکن عاقله برای پرداخت دیه محرز نگردیده است؛ آیا صرف گواهی قاضی اجرای احکام کیفری برای صدور حکم محکومیت بیت-المال برای پرداخت دیه کافیست یا بایستی دادخواستی به طرفیت محکوم له تقدیم دادگاه نماید و پس از اثبات اعسار و سپس به طرفیت بیت المال طرح دعوا نماید؟ و یا اینکه نیازی به طرح دادخواست نیست و صرف گواهی قاضی اجرای احکام کیفری و صدور رای برای عاقله جهت پرداخت دیه کفایت می کند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در مواردی که مسئولیت پرداخت دیه به عهده عاقله است، اگر عاقله متمکن باشد، می توان دیه را از اموال وی استیفاء نمود؛ در غیر این صورت طبق ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، دیه توسط مرتکب و در صورت عدم تمکن از بیت المال پرداخت میگردد. بنابراین در فرض سوال، در صورت مطالبه دیه توسط شاکی یا اولیای دم از بیت المال (بدون نیاز به دادخواست)، پرونده به دادگاه صادر کننده حکم مربوطه ارسال میشود و دادگاه با بررسی موضوع و احراز کلیه شرایط مقرر در ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، و رعایت مقررات تبصره الحاقی به ماده ۳۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، حکم به پرداخت دیه از بیت المال را صادر مینماید. ماده ۸۵ قانون اخیرالذکر نیز موید این نظر است.