نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۳۳۴ مورخ ۱۳۹۷/۰۸/۲۳

تاریخ نظریه: ۱۳۹۷/۰۸/۲۳
شماره نظریه: ۷/۹۷/۲۳۳۴
شماره پرونده: ۹۶-۱۶۸/۱-۱۸۷۵
استعلام:
۱- آیا تعیین وکیل تسخیری مطابق تبصره ماده ۳۱ قانون وکالت مصوب ۱۳۱۵ و تبصره ۲ ماده ۱۹۰ و مواد ۳۴۸ در دادگاه کیفری یک رأساً توسط دادگاه انجام میشود؟
۲- آیا چنانچه در کلیه جلسات دادگاه متهم حضور نیابد و فقط وکیل تسخیری وی حاضر شود و به دفاع بپردازد رای دادگاه بالنسبه این متهم حضوری است یا غیابی؟
۳- حیطه تکلیف وکیل تسخیری آیا تا پایان مرحله دادگاه بدوی است یا تا پایان قطعیت حکم؟ یا تا پایان اجرای حکم؟
۴- آیا وکیل دفتر حمایت قضایی بسیج و ایثارگران که به عنوان وکیل تعیینی از طرف متهم با مراجعه به آن دفتر استیکال و معرفی میشود میتواند در پرونده های موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ١٣٩٢ وکالت کند؟
۵- آیا وکلای پایه ۲ می توانند در پرونده های موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ١٣٩٢ اعلام وکالت کنند و وکالتشان در دادگاه کیفری یک پذیرفته میشود؟
۶- چنانچه به جرایم متهمی در کنار سایر متهمان پرونده در دادگاه کیفری یک رسیدگی میشود اما جرائم وی در زمره عناوین مذکور در ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ١٣٩٢ نباشد بلکه جرایم عادی باشد آیا با توجه به اطلاق ماده ۳۸۴ قانون مذکور انتخاب وکیل تسخیری برای این متهم لازم است؟
۷- آیا برای هر متهم باید یک وکیل تسخیری جدا تعیین شود یا اینکه می توان برای مثلاً همه متهمان یک وکیل تسخیری تعیین نمود.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- مستفاد از تبصره ۲ ماده ۱۹۰، ۳۴۸ و ۳۸۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده ۲ آیین-نامه اصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون تشکیل صندوق حمایت وکلاء و کارگشایان دادگستری مصوب ۱۳۸۸ ریاست محترم قوه قضاییه، تعیین وکیل تسخیری در موارد قانونی از سوی مقام قضایی ذیربط و با رعایت تشریفات و مقررات مربوطه صورت میپذیرد، بدیهی است که در انتخاب وکیل تسخیری قاضی ذیربط باید از طریق کانون وکلای مربوطه اقدام نماید.
۲- ظاهر عبارت «…یا وکیل او در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشود….» مذکور در ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، حکایت از «وکیل تعیینی» دارد و یا در مواردی است که با عجز از تعیین وکیل و یا امتناع از معرفی وکیل، دادگاه برای متهم، وکیل تسخیری تعیین کرده است و متهم نیز حضور داشته است. در نتیجه در حالتی که متهم متواری یا مجهول المکان باشد، نظر به این که اصولاً ارتباطی بین وکیل تسخیری و موکل وجود ندارد، رای صادره غیابی محسوب میگردد و مطابق مقررات، هر زمانی که محکوم علیه رای غیابی، از آن مطلع گردد و به آن اعتراض نماید، در همان دادگاه قابلیت واخواهی دارد.
۳- نظر به این که تعیین وکیل تسخیری، انحصار به مرحله بدوی ندارد و مادامی که عنوان وکالت از وکیل مزبور سلب نگردیده، میتواند به وظایف وکالتی خود، در مراحل بعدی نیز اقدام نماید؛ بنابراین وکیل تسخیری حق فرجام خواهی نسبت به آرای محکومیت حضوری را که در مرحله بدوی صادر شده است دارد و آرای وحدت رویه ۳۲۲۲ مورخ ۱۳۳۸/۸/۳ و ۵۹۸ مورخ ۱۳۷۴/۲/۱۲ هیأت عمومی دیوان عدالت کشور موید این نظر میباشد.
۴- مستنبط از ماده ۲۰۳ قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب ۷۰ و بند «د» ماده ۲، بند «ب» و «ه» ماده ۳ و ماده ۱۲ آیین نامه اجرایی موضوع ماده مذکور مصوب ۷۳ مقام معظم رهبری این است که، حمایت حقوقی و قضایی از بسیجیان مشمول مقررات مارالذکر از طریق پذیرش وکالت دعاوی ایشان توسط کارشناسان دفاتر حمایت حقوقی و قضایی ایثارگران مطلق دعاوی کیفری له یا علیه ایشان را اعم از این که در صلاحیت دادگاه کیفری دو یا دادگاه کیفری یک باشد، شامل میگردد.
۵- مستفاد از قسمت اخیر تبصره ۳ ماده ۶ قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت مصوب ۱۳۷۶ و ماده ۲۵ آیین نامه اجرایی ماده ۱۸۷ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۱ کارآموزان وکالت و وکلای پایه دو کانون وکلای دادگستری مجاز به وکالت در دعاویی که موضوع آن ها جرایم مذکور در بندهای الف تا ت است، نمی باشند.
۶- مقررات ماده ۳۸۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ ناظر به مواردی است که دادگاه به جرایم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده ۳۰۲ همان قانون رسیدگی مینماید و منصرف از مواردی است که دادگاه در اجرای ماده ۳۱۱ قانون موصوف، به جرایم مستوجب مجازات های مقرر در ماده مارالذکر رسیدگی مینماید.
۷- تعیین یک نفر وکیل تسخیری برای چند نفر از متهمان صحیح به نظر نمی رسد، چون جمع بین مدافعات وکیل نسبت به آنها ممکن نیست.