نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۳۱۵۸ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۲

تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۱۲/۲۲
شماره نظریه: ۷/۹۶/۳۱۵۸
شماره پرونده: ۹۶-۱۸۶/۱-۱۷۸۰
استعلام:
۱- در صورتی که دادگاه مورد ایراد ضرب و جرح عمدی را از موارد لوث تشخیص و قرار قسامه صادر نماید و متهم دلیلی بر نفی اتهام ارائه ننماید لیکن شاکی علیرغم ابلاغ اقامه قسامه از متهم نیز خودداری ورزد تکلیف دادگاه چه میباشد (صدور رای برائت یا توقیف دادرسی و…) چه نظه نظر بر توقیف دادرسی است مستند قانونی چه میباشد؟
۲- با عنایت به اینکه حسب تکلیف مقرر در ماده ۶۶۷ ق. م. ا. تعزیرات در کلیه موارد سرقت و ربودن اموال در صورت احراز بزه دادگاه علاوه بر مجازات تعیین شده بایستی سارق یا رباینده را به رد عین و در صورت فقدان عین به رد مثل یا قسمت مال مسروقه یا ربوده شده محکوم نماید حال چنانچه اصل بزه سرقت محرز باشد لیکن در مورد میزان مال مسروقه بین شاکی و متهم اختلاف نظر باشد مثلا شاکی مدعی شود متهم ۲۰ طاقه پارچه را سرقت کرده است لیکن متهم ضمن اقرار به سرقت اعلام میدارد فقط ۳ طاقه پارچه را سرقت نموده است نسبت به ۱۷ قطعه پارچه مورد اختلاف تکلیف دادگاه چه میباشد آیا دادگاه بایستی به قدر متقین ۳ طاقه پارچه اکتفا نموده و حکم به رد مال همان ۳ طاقه پارچه بدهد و نسبت به الباقی ۱۷ طاقه پارچه رای بر برائت صادر نماید یا اینکه دادگاه میتواند در خصوص میزان مورد اختلاف ۱۷ طاقه پارچه همانند دادرسی مدنی عمل نموده و در صورت عدم ارائه دلیل از سوی شاکی به استناد سوگند فصل خصومت نماید؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً: مهلت سه ماهه ای که طبق تبصره ماده ۳۱۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، به شاکی داده میشود تا اقامه قسامه کند یا از متهم مطالبه قسامه کند، از زمان ابلاغ این موضوع به شاکی شروع میشود؛ زیرا فرض اینکه بدون اطلاع شاکی این مدت شروع شود، پذیرفته نیست. بنابراین، در چنین حالتی پس از گرفتن تامین از متهم حضوراً یا با ارسال اخطاریه، به شاکی ابلاغ میشود که ظرف سه ماه اقامه قسامه کند یا از متهم اقامه قسامه کند. در این مدت، پرونده امر مفتوح و در وقت احتیاطی قرار داده میشود و هرگاه طی این مدت شاکی آمادگی خود را برای اقامه قسامه اعلام یا درخواست قسامه از متهم کند، وقت مناسبی برای این امر تعیین خواهد شد.
ثانیاً- در صورت عدم اقدام شاکی با وصف ابلاغ بر اساس ماده ۳۱۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و انقضای مهلت سه ماهه، از قرار تامین صادره رفع اثر شده و پرونده به دستور قاضی دادگاه تا مراجعه شاکی و اعلام آمادگی برای اقامه قسامه یا مطالبه آن از متهم، بایگانی میگردد.
ثالثاً- در صورتی که شاکی اعلام آمادگی برای اقامه قسامه نماید، اما دروقت تعیین شده، ادا -کنندگان سوگند را به دادگاه معرفی ننماید، در این صورت به منزله آن است که شاکی اقامه قسامه نکرده و از مطالبه قسامه از متهم نیز خودداری نموده است، طبق مفاد ماده ۳۱۸ و تبصره آن عمل میشود.
رابعاً- با فرض رفع اثر از قرار تامین مأخوذه، صرف اعلام آمادگی شاکی برای اقامه قسامه، موجب قانونی جهت صدور قرار تامین کیفری مجدد نمیباشد، بدیهی است که چنانچه شاکی پس از تعیین وقت رسیدگی، اقامه قسامه نماید، در این صورت دادگاه مجاز به صدور قرار تامین کیفری متناسب خواهد بود
– چنانچه بین سارق و شاکی در میزان مال مسروق اختلاف نظر باشد، دادگاه مانند سایر دعاوی مالی بر اساس قاعده البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر به این اختلاف رسیدگی می کند. البته آن میزان از مال که سارق به آن اعتراف کرده به ذمه او است و نسبت به مازاد، سارق در مقام منکر قرار میگیرد.