نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۸۹۸ مورخ ۱۳۹۶/۰۸/۲۰

تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۸/۲۰
شماره نظریه: ۷/۹۶/۱۸۹۸
شماره پرونده: ۱۰۵۴-۲۱۸-۹۶
استعلام:
مطابق ماده ۲۷ از قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴ در صورت نقض آراء در مرجع تجدیدنظر دادگاه رأسا مبادرت به صدور رای مینماید.
۱- آیا تکلیف مرجع تجدیدنظر در رسیدگی و صدور رای ناظر به قرارهای شکلی نیز می باشد به عنوان مثال در مواردی که به جهت نقص دادخواست قرار رد دادخواست و یا قرار عدم استماع دعوی صادر گردد و تشخیص مرجع تجدیدنظر مبتنی بر نقض قرارهای مذکور باشد می بایستی رسیدگی و مبادرت به صدور رای بنماید و یا پرونده را ضمن نقض قرار جهت رسیدگی ماهوی به شورای حل اختلاف اعاده نمایند؟
۲- با فرض لزوم رسیدگی تشکیل جلسه و دعوت از طرفین توسط دادگاه در موردی که شورای حل اختلاف طرفین را دعوت و اظهارات آنان را استماع نموده است الزامی است یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- اولا: با عنایت به ماده ۱۹ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴ و تبصره ۱ آن طرح دعوا در شورای حل اختلاف مستلزم تقدیم دادخواست نیست و رسیدگی شورا تابع تشریفات آیین دادرسی مدنی از جمله شرایط شکلی دادخواست نمیباشد. بنابراین مقررات مندرج در قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در ارتباط با اخطار رفع نقص نسبت به دادخواست منصرف از شورای حل اختلاف است و صدور اخطار رفع نقص توسط مدیر (دبیر) شورای حل اختلاف در هیچ موردی از جمله در ارتباط با هزینه دادرسی پیش بینی نشده است و به تبع آن ضمانت اجرای عدم رفع نقص یعنی صدور رد دادخواست توسط وی نیز منتفی است.
ثانیا: برابر ماده ۲۷ قانون شورای های حل اختلاف سال ۱۳۸۷، چنانچه مرجع تجدیدنظر، آراء صادره را نقض نماید، رأسا مبادرت به صدور رای مینماید. مقصود از «آراء» اعم از حکم یا قرار میباشد. این حکم خاصی است که مقنن برای تجدیدنظر از آراء شوراهای حل اختلاف مقرر کرده است. نتیجتاً دادگاه عمومی در مقام رسیدگی تجدیدنظر نسبت به قرار رد دعوا یا عدم استماع صادره از شورای حل اختلاف، در صورت نقض، راساً رسیدگی ماهوی نموده و انشاء رای مینماید و مقررات ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی راجع به دادگاه های تجدیدنظر استان بوده و قابل تسری به مرجع تجدیدنظر آراء شوراهای حل اختلاف (دادگاه های عمومی) نمیباشد.
۲- لزوم یا عدم لزوم تشکیل جلسه و دعوت از طرفین در فرض سوال، با لحاظ اقدامات انجام شده در شورای حل اختلاف مورد ارزیابی قرار میگیرد. بنابراین، در فرض سوال چنانچه دادگاه با توجه به اقدامات صورت گرفته در شورای حل اختلاف و لحاظ لوایح تقدیمی تجدیدنظر خواه و تجدیدنظر خوانده و احراز رعایت اصول و قواعد آمره دادرسی نظیر اصل تناظر و رعایت حقوق دادخواهی و دفاعی طرفین در فرض سوال پرونده را معد صدور رای تشخیص دهد، میتواند بدون تشکیل جلسه و دعوت از طرفین اتخاذ تصمیم کند.