نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۴۴۵ مورخ ۱۳۹۵/۰۳/۰۳

تاریخ نظریه: ۱۳۹۵/۰۳/۰۳
شماره نظریه: ۷/۹۵/۴۴۵
شماره پرونده: ۵۹-۸۶۱/۱-۷۶۱
استعلام:
…
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با توجه به ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، هر شخصی اعم از حقوقی یا حقیقی که از وقوع جرم، متحمل ضرر و زیان میشود، میتواند به عنوان شاکی، تعقیب مرتکب را درخواست کند و نسبت به احکام و قرارهای صادره، اعتراض نماید و آنچه در ماده ۶۶ قانون یادشده آمده است، مربوط به سازمان-های مردم نهاد است و منصرف از ادارات و سازمان های دولتی اشاره شده میباشد. بنابراین، ادارات یادشده چنانچه از وقوع جرم، متحمل ضرر و زیان شوند، با توجه به ماده ۱۰ همان قانون، شاکی یا مدعی خصوصی تلقی می شوند و در این صورت، کلیه وظایف و اختیارات شاکی را دارند و باید نسبت به اعلام جرم و تعقیب شکایت اقدام نمایند و تصمیمات مراجع قضایی (اعم از منع تعقیب یا حکم برائت و….) باید به آنان ابلاغ گردد و آنان می توانند به عنوان شاکی به این تصمیمات اعتراض نمایند؛ مانند سازمان محیط زیست که طبق ماده ۱۴ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳ در مورد جرایم موضوع قانون اخیرالذکر، شاکی محسوب میشود یا اداره منابع طبیعی که قانونا متولی اراضی منابع ملی است، در صورت تخریب منابع ملی، به عنوان شاکی تعقیب مرتکب را مطابق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ تقاضا مینماید ولی در مواردی نیز ادارات و سازمان های دولتی، اعلام کننده جرم بوده و مکلف به اعلام موضوع به مراجع ذیربط قانونی اند؛ مانند جرایم موضوع ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ که وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی یا سازمان حفاظت محیط زیست فقط اعلام کننده جرایم مذکور در ماده اخیرالذکر میباشند و شاکی خصوصی محسوب نمی شوند؛ در نتیجه حق تجدیدنظر خواهی به تصمیمات مراجع قضایی را در این خصوص ندارند. تشخیص اینکه سازمان یا اداره دولتی، اعلام کننده است یا شاکی، در هر مورد با توجه به قانون، به عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده به موضوع است.