نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۲۰۹۶ مورخ ۱۳۹۵/۰۸/۲۲

تاریخ نظریه: ۱۳۹۵/۰۸/۲۲
شماره نظریه: ۷/۹۵/۲۰۹۶
شماره پرونده: ۸۵۰-۱/۱۶۸-۹۵
استعلام:
احتراماً نظر به ضرورت آموزش ضابطان و صدور کارت ویژه ضابط دادگستری از ناحیه دادستان های عمومی وانقلاب و روسای حوزه قضایی بخش درسراسر کشور و با توجه به ابهامات و اختلاف نظرهای حقوقی در خصوص ضابط بودن بعضی نهادها و مأمورین آنها دستور فرمایند بررسی واعلام نمایند به غیر ازضابطین خاص مصرح در بند ب ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مامورین کدام یک از نهادها یا سازمان های دولتی ضابط خاص دادگستری محسوب می شوند نتیجه را با قید تسریع و ذکر مستندان قانونی مربوط به این مرجع ارسال دارند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
الف: احصاء ضابطان خاص دادگستری مستلزم مراجعه به تمامی قوانین مربوط میباشد و وظیفه این اداره کل پاسخ گویی به استعلام حقوقی است و نه احصاء مصادیق؛ با این حال جهت همکاری با مراجع ذیربط در اجرای وظایف محوله به ایشان، موضوع ماده ۳۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، با جستجو در قوانین مربوط تنها به مأموران زیر به عنوان «ضابطان خاص دادگستری مشمول ماده ۳۰ قانون یاد شده» دست یافته شد:
۱- روسا و معاونان و مأموران زندان، مطابق بند ب ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲. ۲- مأموران وزارت اطلاعات، مطابق بند ب ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده ۲۰۵ قانون برنامه پنجم توسعه مصوب ۱۳۸۹/۱۰/۱۵ و ماده ۳۹ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲/۱۰/۳ و تبصره یک ماده ۴ قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰/۸/۷.
۳- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سازمان اطلاعات سپاه در اجرای مأموریت های مقرر در مواد ۲ ،۳ ،۴ و۵ اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب ۱۳۶۱ و نیز مطابق تبصره ماده ۵ یاد شده و بند ۲ ماده ۶ قانون تاسیس وزارت اطلاعات مصوب ۱۳۶۲ و بند ب ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.
۴- مأموران نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مطابق بند ب ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده یک قانون حمایت قضایی از بسیج مصوب ۱۳۷۱ و تبصره های ۱و۲ ماده ۱۷ قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر مصوب ۱۳۹۴/۳/۱۹.
۵- فرمانده هواپیما، مطابق ماده ۳۲ قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸.
۶- مأموران جنگلبانی،مطابق ماده ۵۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۴۶.
۷- مأموران سازمان حفاظت محیط زیست، مطابق ماده ۱۵ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۱۳۵۳/۳/۲۸ و ماده ۱۲ قانون حفاظت از دریاها و رودخانه های قابل کشتیرانی در مقابل آلودگی به مواد نفتی و نیز مأموران سازمان های بنادر و دریانوردی و شیلات ایران مطابق قانون اخیر الذکر.
۸- مأموران حفاظت گمرک های کشور، مطابق ماده ۳۷ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲/۱۰/۳ با اصلاحات بعدی.
ب: مأمورانی که به موجب مصوبات مقام معظم رهبری به عنوان ضابط دادگستری شناخته شده اند، گرچه ضابط خاص دادگستری میباشند اما از لحاظ لزوم یا عدم لزوم فراگیری برخی مهارت ها و گذراندن دوره های آموزشی و مرجع آموزش دهنده، تابع مصوبات معظم له میباشند.
ج: مأمورانی که به موجب قانون در حکم ضابطان دادگستری دانسته شده اند یا گزارش آنان به منزله گزارش ضابطان دادگستری دانسته شده یا برخی از وظایف ضابطان به آنها محول شده است ولی صراحتاً ضابط دادگستری شناخته نشده اند، در فهرست مذکور در بند الف ذکر نشده اند(ماده ۳ آیین-نامه اجرایی احراز عنوان ضابط دادگستری مصوب ۱۳۹۴/۶/۳۱ ریاست محترم قوه قضاییه).