تاریخ نظریه: 1395/06/10
شماره نظریه: 7/95/1399
شماره پرونده: 976-1/168-95
استعلام:
نظربه اینکه مقنن در ماده 92 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 4/12/92 با اصلاحات و الحاقات بعدی صلاحیت انجام تحقیقات مقدماتی کلیه جرائم را بر عهده بازپرس گذاشته و استثناء این اصل را مربوط به زمانی قرار اده است که با کمبود بازپرس مواجه باشیم و با عنایت به اینکه در فرض کمبود بازرس چنین استثنائی بر این اصل به لحاظ حساسیت موارد انحصاری تحقیقات بازپرس که همان جرائم موضوع ماده ماده 302 قانون مارالذکر می‌باشد وارد نیست و مقنن در ماده 92 این قانون انجام تحقیقات مقدماتی را تا زمان حضور بازپرس بر عهده دادرس دادگاه نهاده است که ایشان به جانشینی از بازپرس اقدام می‌نمایند و همان طور که مستحضرید مقام قضائی جانشین دارای اختیارات تا مقام قضائی است که ایشان به جانشینی از وی اقدام می‌نماید حال چنانچه گزارش یا شکوائیه‌ای به دادسرا واصل شود که در آن اشخاصی دارای اتهاماتی متعددی هستند بدین شرح که شخص الف متهم به مباشرت در قتل عمدی و مشارکت در نزاع منتهی به قتل و شخص ب و شخص ج متهم به مشارکت در نزاع منتهی به قتل می‌باشند همان‌طور که می‌دانیم تحقیقات مقدماتی بزه قتل عمد در صلاحیت انحصاری بازپرس و تحقیقات مقدماتی مشارکت در نزاع منتهی به قتل عمد در صورت کمبود بازپرس توسط دادیار قابل انجام است و طبق ماده 313 قانون یاد شده رسیدگی به اتهامات متعدد متهم که در اینجا مباشرت در قتل عمد و مشارکت در نزاع منتهی به قتل عمد است درمرجع واحد رسیدگی می-شود که در صلاحیت بازپرس و در صورت نبودن بازپرس دردادسرای صالح دادرس دادگاه به جانشینی از ایشان اقدام می‌نماید حال رسیدگی به بزه شخص الف که به اتهامات متعدد وی نزد دادرس انجام می-شود و طبق قانون که به اتهامات معاون و شریک جرم در مرجع رسیدگی کننده به بزه مباشر اصلی رسیدگی می‌شود و با عنایت به اینکه قانون صراحت دارد که دادرس دادگاه تا زمان حضور بازپرس به جانشینی از ایشان اقدام می‌نماید آیا چنین استدلالی که دادرس دادگاه صرفاً به جرائم مندرج در ماده 302 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 92 رسیدگی می‌نماید و صلاحیت ایشان محدود به همین موارد است و به جرائم دیگر متهمین که درمثال فوق شخص ب وج هستند صلاحیت رسیدگی ندارد جایگاه قانونی دارد یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با عنایت به صراحت صدر ماده 92 قانون آیین دادرسی کیفری اصلاحی 1394/3/24 که برابر آن تحقیقات مقدماتی تمام جرائم بر عهده بازپرس است و مستفاد از ماده 313 همان قانون مبنی بر رسیدگی توأمان به اتهامات متعدد متهم، در فرض سوال که دادرس دادگاه به جانشینی بازپرس، نسبت به انجام تحقیقات مقدماتی اقدام می‌نماید، باید توأمان تحقیقات در خصوص هر دو جرم قتل و مشارکت در نزاع جمعی منتهی به قتل را ادامه دهد و تفکیک پرونده و ارجاع موضوع مشارکت در نزاع جمعی منتهی به قتل به دادیار فاقد وجاهت است، زیرا حسب صراحت صدر ماده 92 قانون مذکور، انجام تحقیقات در خصوص تمام جرائم به عهده بازپرس است و دادرس دادگاه که به جانشینی وی اقدام می‌نماید، نیز باید به همین ترتیب اقدام نماید.