نظریه مشورتی شماره ۷/۹۲/۱۰۵۳ مورخ ۱۳۹۲/۰۶/۰۴

تاریخ نظریه: ۱۳۹۲/۰۶/۰۴
شماره نظریه: ۷/۹۲/۱۰۵۳
شماره پرونده: ۹۲-۱۸۶/۱-۵۳۸
استعلام:
…
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
حسب مفاد مواد ۶۵ – ۶۶ – ۶۷ – ۶۸ قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲، ملاک اعمال مجازات جایگزین حبس, مجازات قانونی جرم است، ضمناً در مورد تخفیف مجازات درجه ۶ با ۲ درجه تخفیف, باید مجازات درجه ۸ یعنی «تا سه ماه حبس» تعیین شود و از مصادیق بند ۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمد های دولت… مصوب ۱۳۷۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی٭ نیست تا دادگاه بتواند جزای نقدی یا بیش از سه ماه حبس تعیین کند زیرا حسب مفاد بند ۲ این ماده در هر مورد که در قانون حداکثر مجازات بیش از ۹۱ روز حبس و حداقل آن کمتر از این باشد، دادگاه مخیر است که حکم به بیش از ۳ماه حبس یا جزای نقدی صادر نماید و در مانحن فیه پس از اعمال تخفیف، مجازات به سه ماه حبس یا کمتر تقلیل داده شده، از مصادیق بند ۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمد های دولت و… نیست.
در مواردی مجازات جایگزین حبس، موضوع مواد ۶۵ و ۶۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با وجود شرایط قانونی اجباری است و مقررات تخفیف قابل اعمال نیست و اجباراً باید مجازات جایگزین حبس تعیین شود اما در صورتی که در مقام اعمال تخفیف, مجازات حبس تا میزان مواد ۶۵ و ۶۶ قانون مذکور تقلیل داده شود، نمی توان مجازات جایگزین حبس تعیین نمود زیرا «مجازات قانونی جرم» باید از مصادیق مواد ۶۵ و ۶۶ قانون مرقوم باشد و حبس پس از اعمال مقررات تخفیف، مجازات قانونی جرم ارتکابی نیست، اما در مجازاتهایی که دادگاه مخیر به تعیین مجازات جایگزین است، میتواند از مقررات مربوط به تخفیف استفاده کند و یا مجازات جایگزین اعمال نماید، (موضوع ماده ۶۷ و قسمت اخیر ماده ۶۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲).
٭- توضیح مولفان: میزان جزای نقدی بندهای (۱) و (۲) ماده ۳ مورد نظر به شرح جدول تعرفه های مصوب (درآمد خدمات قضائی) پیوست قانون بودجه سال ۱۳۹۳ کل کشور مصوب ۱۳۹۲ برای اجراء در سال ۱۳۹۳ افزایش یافته است.