نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۲۷ مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۱۴

تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۱۱/۱۴
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۸۲۷
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۶۸-۸۲۷ک
استعلام:
در پی درخواست اعاده دادرسی محکوم علیه به اتهام اخلال کلان در نظام اقتصادی در دادگاه انقلاب اسلامی فردی محکوم شده است. هیات شعبه رسیدگی کننده به درخواست تجویز اعاده دادرسی در دیوان عالی کشور در دادنامه صادره اعلام میفرمایند که با توجه به آنکه بر آن شعبه معلوم شده که موضوع اتهام از شمول ماده یک و ۲ قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور خارج است و فقط تحت عنوان تحصیل مال از طریق نامشروع قابل تعقیب است، در نتیجه پرونده را جهت رسیدگی به دادگاه کیفری یک ارجاع مینمایند. شعبه دادگاه کیفری یک با توجه به ماده ۴۷۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و اینکه نوع اتهام مندرج در کیفرخواست و عنوان اتهامی مورد حکم محکومیت دادگاه، اخلال در نظام اقتصادی کشور بوده و در تبصره ۶ ماده ۲ قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور رسیدگی به این جرم در صلاحیت ذاتی دادگاه انقلاب دانسته شده است، رسیدگی به اعاده دادرسی را در صلاحیت دادگاه هم عرض دادگاه صادر کننده حکم (دادگاه انقلاب) دانسته و قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه انقلاب صادر کرده است.
۱- آیا شعبه دیوان عالی کشور به جز مواردی که در ماده ۴۷۶ قانون آیین دادرسی تعیین شده (رد یا تجویز اعاده دادرسی و ارجاع رسیدگی مجدد به دادگاه هم عرض در فرض تجویز اعاده دادرسی) میتواند پرونده را به دادگاه غیر هم عرض ارجاع کند؟ به عبارتی، آیا ارجاع به شعبه هم عرض یک مقرره آمره است و یا اینکه می توان بر خلاف آن نیز عمل کرد؟
۲- آیا تغییر عنوان مجرمانه به عنوان اخف در هنگام رسیدگی به درخواست تجویز اعاده دادرسی در شعبه دیوان عالی کشور و در نتیجه تغییر صلاحیت ذاتی دادگاه بر مبنای عنوان تغییر یافته اخیر در قانون آیین دادرسی کیفری تجویز شده است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در مواردی که دیوان عالی کشور به استناد قسمت اخیر بند «چ» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مجازات مورد حکم را به علت عدم تعیین عنوان مجرمانه صحیح (مثلاً جرم اخلال در نظام اقتصادی را تحصیل مال از طریق نامشروع تشخیص دهد) بیش از مجازات مقرر قانونی بداند و اعاده دادرسی را تجویز کند، برابر ماده ۴۷۶ همان قانون، رسیدگی مجدد به دادگاه هم عرض دادگاه صادرکننده حکم قطعی محول میشود و چنانچه دادگاه هم عرض، اعاده دادرسی را بپذیرد با نقض رای اعاده خواسته، مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه کیفری صالح مینماید.