تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۶/۱۶
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۴۶۶
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۶۸-۴۶۶ک
استعلام:
در پرونده حاضر دادگاه کیفری دو شهرستان (الف) مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به دادگاه کیفری دو (مجتمع قضایی کارکنان دولت) نموده است. با توجه به اینکه یکی از طرفین پرونده دارای پایه قضایی است که عناوین مجرمانه منتسب به وی در صلاحیت دادگاه کیفری دو تحت رسیدگی می‌باشد؛ از طرفی این مرجع مکلف به رسیدگی به کیفرخواست‌های صادره در حوزه قضایی خود می‌باشد و از این حیث مراتب به دادسرای کارکنان دولت جهت رسیدگی به پرونده حاضر اعلام شده؛ اما اقدامی صورت نگرفته و با جمیع جهات مقرر این دادگاه اعتقادی به عدم صلاحیت خود ندارد؛ لذا با توجه به اینکه دادسرا در معیت دادگاه انجام وظیفه می‌نماید، آیا می‌بایست تعقیب را پیگیری و قرار متناسب صادر کند؟ مضافاً اینکه تکلیف این مرجع با کیفرخواست صادره از حوزه قضایی شهرستان دیگر به چه نحوی خواهد بود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- مطابق مواد ۹۰، ۹۴ و ۱۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، اقدامات و تصمیمات مرجع قضایی فاقد صلاحیت محلی که تا صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی مرجع قضایی دیگر انجام شده است، دارای اعتبار قانونی است و تفهیم اتهام مجدد و صدور قرار تامین کیفری مجدد ضرورتی ندارد.
۲- در فرضی که متعاقب پایان مرحله تحقیقات مقدماتی، پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری شهرستان (الف) و سپس از سوی این دادگاه با صدور قرار عدم صلاحیت به دادگاه کیفری شهرستان (ب)، ارسال شده است، این دادگاه باید با توجه به اطلاق بند «الف» ماده ۳۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مبادرت به رسیدگی نماید و صرف صدور کیفرخواست از سوی دادسرای فاقد صلاحیت محلی، مجوز عدم رسیدگی دادگاه و ارسال پرونده به دادسرایی که در معیت آن انجام وظیفه می‌نماید، نمی‌باشد؛ علاوه بر این با صدور کیفرخواست، مرحله تحقیقات مقدماتی به پایان رسیده و مرحله دادرسی در معنای اخص آغاز می‌شود و تجدید مراحل رسیدگی به پرونده، در واقع تجویز رسیدگی به آن در دو نوبت در مرحله تحقیقات مقدماتی است که بر خلاف اصول حاکم بر دادرسی کیفری است و این امر می‌تواند موجبات اخلال در نظم دادرسی، تضییع حقوق اشخاص و اتخاذ تصمیمات متناقض را فراهم کند؛ لذا بدون وجود نصّ قانونی، ارسال پرونده از سوی دادگاه کیفری صالح به دادسرا به منظور رسیدگی مجدد و صدور کیفرخواست، فاقد وجاهت قانونی است.
۳- در فرضی که تحقیقات انجام شده از سوی دادسرای صادرکننده کیفرخواست ناقص باشد، مطابق ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲، چون دادسرای عمومی و انقلاب هر شهرستان در معیت دادگاه‌های همان حوزه قضایی انجام وظیفه می‌کند؛ لذا طبق ماده ۲۷۴ قانون یادشده، دادگاه صالح (کارکنان دولت در فرض سوال) می‌تواند راسا تحقیقات مقدماتی را تکمیل کرده و یا آن را از دادسرای متبوع خود درخواست کند.