نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۳۴۵ مورخ ۱۴۰۳/۰۶/۰۵

تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۶/۰۵
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۳۴۵
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۳/۱-۳۴۵ح
استعلام:
همانگونه که مستحضرید وفق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ محکومیت به پرداخت خسارت تاخیر تادیه مستلزم مطالبه طلبکار، تمکن مدیون، امتناع مدیون و تغییر فاحش قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت است. آیا با صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی شرط تمکن مدیون از بین رفته و تاریخ صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، قاطع محاسبه خسارت تاخیر تادیه به جهت عدم تمکن مدیون خواهد بود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
صرف نظر از ابهام موجود در استعلام، چنانچه مقصود اعسار خوانده (محکوم علیه) از پرداخت هزینه دادرسی مربوط به واخواهی، تجدید نظرخواهی و یا فرجام خواهی باشد، صرف نظر از اینکه حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی این مراحل، میتواند قرینه و مویدی بر اعسار از پرداخت محکوم به نیز باشد، از آنجا که اعسار امری حادث است و با لحاظ شرایط زمان صدور، حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی صادر میشود و چه بسا در زمان محکومیت به پرداخت محکوم به و یا زمان اجرای این حکم چنین وضعیتی برای محکوم علیه موجود نباشد و در واقع وی معسر از پرداخت محکوم به نباشد و همچنین با عنایت به اینکه معافیت از پرداخت خسارت تاخیر تادیه موضوع حکم مستلزم فراهم بودن موجب قانونی (در فرض سوال حکم اعسار یا تقسیط از پرداخت محکوم به) است و در فرض سوال چنین موجبی وجود ندارد و نیز با لحاظ آنکه رای وحدت رویه ۸۲۴ مورخ ۱۴۰۱/۰۶/۰۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور ناظر بر فرض صدور حکم اعسار از پرداخت محکوم به به نحو کلی یا با تعیین مهلت و یا اقساط است، رای وحدت رویه یاد شده قابل تسری به فرض صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی نیست.