تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۵/۲۰
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۳۴۱
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۳۴۱ک
استعلام:
با توجه به صدر ماده ۴۶۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، آیا مسئولیت عاقله با لحاظ ماده ۴۶۷ قانون مذکور بوده و صرفاً مسئول پرداخت دیه جنایت‌های موضحه و بالاتر می‌باشد و نسبت به جنایات کمتر از موضحه؛ حتی اگر جنایت با بینه یا قسامه یا علم قاضی ثابت شود، مسئول نخواهد بود یا عاقله مسئول پرداخت تمامی دیات، حتی کمتر از موضحه می‌باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با عنایت به ماده ۴۶۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، برای تحقق مسئولیت عاقله در پرداخت دیه، اولاً، جنایت ارتکابی باید از نوع خطای محض باشد؛ ثانیاً، جنایت با بینه یا قسامه یا علم قاضی ثابت شود؛ ثالثاً، در صورت اقرار مرتکب به ارتکاب جنایت خطای محض، عاقله اظهارات او را تصدیق کند؛ رابعاً، با توجه به تصریح در ماده ۴۶۷ قانون پیش‌گفته، عاقله مکلف به پرداخت دیه جنایت‌های خطای محض کمتر از موضحه نیست. در واقع ماده مذکور، ماده ۴۶۳ قانون مورد بحث را تخصیص زده است و عاقله قانوناً مسئولیتی در پرداخت دیه جنایت‌های کمتر از موضحه ندارد؛ حتی اگر جنایت با بینه یا قسامه یا علم قاضی ثابت شود.