نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۸۶۴ مورخ ۱۴۰۳/۰۴/۱۸

تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۴/۱۸
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۲/۸۶۴
شماره پرونده: ۱۴۰۲-۱۲۷-۸۶۴ح
استعلام:
در موردی که محکومیت خواندگان بدوی در برابر خواهان بالمناصفه بوده و سپس یکی از محکوم علیهم، دادخواست تجدیدنظر خواهی خود را صرفاً به طرفیت محکوم له (خواهان بدوی) تقدیم کند و مفاد این دادخواست عدم توجه دعوای بدوی به وی و تعلق کل محکومیت به ذمه خوانده دیگر باشد، آیا مرجع تجدیدنظر حق رسیدگی ماهوی به تجدیدنظر خواهی را دارد و یا آنکه در فرض صدق ادعای تجدیدنظر خواه این امر سبب نقض رای بدوی نسبت به وی و محکومیت خوانده دیگر به کل محکوم به خواهد شد، باید محکوم علیه دیگر نیز طرف دعوای تجدیدنظر خواهی قرار گیرد و به سبب عدم رعایت این امر باید قرار عدم استماع دعوای تجدیدنظر خواهی صادر شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، در فرض سوال یکی از محکوم علیهم که بالمناصفه به پرداخت محکوم به محکوم شده است، نمی تواند محکوم علیه دیگر را طرف دعوا قرار دهد؛ وی همچنین نمی تواند نسبت به بخشی از محکومیت موضوع رای که اساساً به ضرر وی نیست، اعتراض کند؛ بنابراین تعلق تمامی محکومیت به ذمه خوانده دیگر، آنگونه که در استعلام آمده است، نمی تواند موضوع خواسته تجدیدنظر خواه باشد.
ثانیاً، دادگاه تجدیدنظر نیز نمی تواند فراتر از خواسته تجدیدنظر خواه را مورد رسیدگی و لحوق حکم قرار دهد؛ بنابراین در فرض سوال، صدور حکم بر محکومیت خوانده دیگر نسبت به پرداخت تمامی خواسته خواهان بدوی در مرحله تجدیدنظر منتفی است و خواهان مرحله نخستین برای مطالبه مابقی خواسته خود ناگزیر از طرح دعوای مجدد به طرفیت خوانده ای است که در دادرسی موضوع استعلام به پرداخت نیمی از خواسته محکوم شده است.
ثالثاً، خوانده اخیرالذکر میتواند با استناد به رای وحدت رویه ۸۳۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۰۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور به عنوان ثالث نسبت به حکم صادره در دادگاه تجدیدنظر اعتراض ثالث حکمی نماید.