نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۴۱۸ مورخ ۱۴۰۱/۰۵/۲۲

تاریخ نظریه: ۱۴۰۱/۰۵/۲۲
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۱/۴۱۸
شماره پرونده: ۱۴۰۱-۱۵۵-۴۱۸ ح
استعلام:
با توجه به رای وحدت رویه ۷۴۹ مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۱ هیأت دیوان عالی کشور، آیا تسهیلاتی که پیش از تاریخ صدور رای وحدت رویه یادشده تسویه و در نظام بانکی بایگانی شده اند نیز تحت حاکمیت این رای وحدت رویه قرار می گیرند یا صرفاً شامل تسهیلات پس از آن تاریخ میشود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
موضوع در کمیسیون های آیین دادرسی مدنی، اجرای احکام مدنی و قوانین مدنی مطرح و در خصوص فرض استعلام دو دیدگاه زیر مطرح شد:
دیدگاه نخست: با توجه به این که وفق رای وحدت رویه ۷۹۴ مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مصوبات بانک مرکزی راجع به حداقل و حداکثر سهم سود بانک ها و موسسات اعتباری اعم از دولتی و غیر دولتی جنبه آمره دارد؛ لذا بانک ها نمی توانند بر خلاف آن عمل کنند و در صورتی که بر خلاف این مقررات سود اضافی از تسهیلات اعطایی دریافت کنند، نسبت به سود مازاد، باطل و در صورت پرداخت، قابل استرداد است؛ بنابراین در فرض سوال، دعوای ابطال شرط اضافه نرخ سود تسهیلات و استرداد مبلغ اضافی، صرف نظر از مختومه شدن یا نشدن پرونده اعطای تسهیلات در بانک یا موسسه اعتباری، قابل استماع است و دادگاه مکلف است برابر رای وحدت رویه مزبور، تصمیم مقتضی اتخاذ کند.
دیدگاه دوم: رای وحدت رویه ۷۹۴ مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص اختلاف میان بانک ها و تسهیلات گیرندگان در خصوص نرخ سود تسهیلات اعطایی است و محل و موضع صدور آن راجع به پرونده های تسهیلاتی تسویه شده نبوده است؛ لذا شامل پرونده های تسهیلاتی تسویه شده و پرونده هایی که در خصوص آن ها رای قطعی صادر شده است، نمی شود. حفظ نظم عمومی اقتصادی نیز اقتضای این امر را دارد.