نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۲۱۵ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۰

تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۸/۱۰
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۰/۲۱۵
شماره پرونده: ۱۴۰۰-۱۸۶/۲-۲۱۵ ک
استعلام:
مطابق ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات مصوب ۱۳۷۵) «هر گاه عده‌ای با یکدیگر منازعه نمایند، هر یک از شرکت‌کنندگان در نزاع، حسب مورد به مجازات زیر محکوم می‌شوند:
۱- در صورتی که نزاع منتهی به قتل شود، به حبس از یک تا سه سال
۲- در صورتی که منتهی به نقص عضو شود، به حبس از شش ماه تا سه سال
۳- در صورتی که منتهی به ضرب و جرح شود، به حبس از سه ماه تا یک سال».
حال سوال اینجاست که چنانچه در منازعه، منتهی به صدمه زوال عقل با بیماری دائمی گردد، با کدام یک از بندهای ماده مرقوم مطابقت دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
نظر به اینکه حسب ماده ۳۸۷ قانون مجازات اسلامی جنایت بر عضو، عبارت از هر آسیب کمتر از قتل مانند قطع عضو، جرح و صدمه‌های وارد بر منافع است و با توجه به اینکه از نظر پزشکی، از دست ‌دادن عقل، تحت عنوان اختلال عملکرد عالی مغز بررسی می‌شود و شامل عملکرد فردی، اجتماعی، خانوادگی و مواردی نظیر قضاوت، جهت‌یابی و حافظه است؛ به عبارت دیگر زوال عقل، در واقع زوال منفعتی است که قائم به کارکرد مغز بوده و نتیجه نقص و آسیب در مغز انسان (سلول‌ها و شبکه عصبی مغز) است؛ بنابراین زوال عقل ناشی از نزاع جمعی با بند دوم ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ قابل انطباق است.