نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۱۳۷۴ مورخ ۱۴۰۱/۰۳/۱۰

تاریخ نظریه: ۱۴۰۱/۰۳/۱۰
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۰/۱۳۷۴
شماره پرونده: ۱۴۰۰-۷۹-۱۳۷۴ ح
استعلام:
شرکتی به تحویل هزار تن آهن آلات در حق دیگری محکوم شده است. پس از یک سال از قطعیت رای، حکم ورشکستگی شرکت صادر و سال توقف وی به چند سال قبل تشخیص داده شده است. با توجه به این که رای متضمن محکومیت شرکت به تحویل عین کالا است، آیا اداره تصفیه امور ورشکستگی میتواند با این استدلال که شرکت ورشکسته شده است، به رغم آن که مال هم تکافوی پرداخت بدهی شرکت را می کند، به جای تحویل عین کالا یا قیمت روز آن، قیمت روز ورشکستگی را به محکوم له پرداخت کند؟ توضیح آن که ما به التفاوت قیمت روز با قیمت زمان ورشکستگی یا توقف، بالغ بر چند میلیارد تومان است.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، صرف نظر از ابهام موجود در استعلام و با فرض آن که موضوع از شمول ماده ۵۲۸ و بعد قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ خارج بوده و مقصود از استعلام آن باشد که در دارایی های تاجر ورشکسته معادل محکوم به فرض سوال آهن آلات نیز وجود داشته باشد، با توجه به آن که بستانکاران تاجر ورشکسته منحصر به یک نفر نمیباشد و امکان پرداخت یکجای محکوم به فرض سوال برابر مقررات مربوط به تصفیه امور ورشکستگی وجود ندارد و محکوم فرض استعلام همانند دیگر بستانکاران مستحق دریافت سهم غرمایی خود است، قیمت آهن آلات فرض سوال ملاک عمل میباشد.
ثانیاً، در فرض سوال که ورشکسته متعهد به تحویل آهن آلات است، از ماده ۴۷۳ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ و ماده ۲۹ قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ۱۳۱۸ برداشت میشود که اداره تصفیه تکلیفی به تهیه و تحویل این مال که به طور کلی فی الذمه مورد تعهد بوده است، ندارد و وجوه حاصل از دارایی ورشکسته را به نسبت سهم غرمایی به محکوم له پرداخت می کند.
ثالثاً، وفق ماده ۴۱۸ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱، با صدور حکم ورشکستگی، تاجر از هرگونه دخل و تصرف در اموال خود ممنوع است و از آن زمان به بعد، عملیات تصفیه آغاز میشود و در این تاریخ وجهی معادل ارزش سهم غرمایی محکوم له به او تعلق میگیرد و ارزیابی کارشناسی هم برای تعیین همین مبلغ انجام میشود؛ بنابراین، کارشناس نیز باید قیمت همین روز یعنی تاریخ صدور حکم ورشکستگی را ملاک ارزیابی قرار دهد.