ماده ۴۱ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
متقاضی پروانه بهره برداری اجباری باید تواناییهای لازم برای بهره برداری از اختراع را داشته باشد. درخواست صدور پروانه بهره برداری اجباری به دبیرخانه موضوع ماده (۴۰) این قانون تسلیم میشود و باید شامل موارد زیر باشد: ۱ – نظرات و دلایل متقاضی مبنی بر اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی یا وجود رویه ضدّرقابتی و یا کوتاهی در به کار بردن اختراع در ایران ۲- دلایل و مدارکی که به موجب آن ثابت شود دستگاه اجرایی یا سایر اشخاص متقاضی، از مالک اختراع، درخواست بهره برداری نموده، ولی نتوانستهاند اجازه بهره برداری را در شرایط و مدت زمان متعارف تحصیل نمایند. ۳- دلایل و مدارک مثبته در راستای توانایی استفاده متقاضی پروانه بهره برداری اجباری از اختراع تبصره – درخواست هایی که از سوی دستگاه های اجرایی ارائه میشود، باید به امضای بالاترین مقام آن دستگاه رسیده باشد.
ماده ۴۰ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
برای تشخیص هریک از موارد مندرج در بندهای (۱) تا (۳) ماده (۳۹) این قانون، موضوع در هیاتی مرکب از رئیس مرجع ثبت، بالاترین مقام دستگاه اجرایی ذیربط (یا نمایندگان هریک از آنها) و یکی از قضات متخصص در این امر با انتخاب رئیس قوه قضاییه، مطرح میشود. در صورت موافقت آن هیات، دستگاه اجرایی یا اشخاص معین، بدون نیاز به موافقت مالک اختراع، از آن بهره برداری میکنند. بهمنظور انجام تمام وظایف اداری هیات موضوع این ماده، دبیرخانهای تحت ریاست رئیس مرجع ثبت در آن مرجع تشکیل میشود. تبصره۱- تصمیمهای هیات لازم الاجرا بوده و ظرف بیستروز قابل اعتراض در مرجع صالح قضایی میباشد. تبصره۲- پروانه بهره برداری اجباری اختراعات دفاعی را که سازمان های دفاعی تقاضا کرده اند، توسط هیاتی به ریاست رئیس ستاد کل نیروهای مسلح یا نماینده وی و با عضویت نماینده وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و رئیس سازمان دفاعی متقاضی صادر میشود. تصمیمات این هیات، قابل اعتراض است. به این اعتراض در شعبه ویژه دیوان عدالت اداری که توسط رئیس قوه قضاییه تعیین میشود با دعوت از نماینده رئیس ستاد کل نیروهای مسلح رسیدگی میشود. در مواردی که در این قانون اتخاذ تصمیم به هیات موضوع این ماده واگذار شده است، درخصوص اختراعات دفاعی هیات موضوع این تبصره اتخاذ تصمیم مینماید و در مواردی که در این قانون نظر قاضی عضو هیات موضوع این ماده در اتخاذ تصمیم موثر است، درخصوص اختراعات دفاعی نظر رئیس ستاد کل نیروهای مسلح (یا نماینده وی در هیات) موثر خواهد بود.
ماده ۳۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
موارد صدور پروانه بهره برداری اجباری بهشرح زیر است: ۱- اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی: درمواردی که با نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، مصالح ملی و منافع عمومی (مانند امنیت ملی، تغذیه، بهداشت یا توسعه سایر بخشهای اقتصاد کشور) اقتضاء کند که دستگاه اجرایی یا اشخاص ثالث معین از اختراع بهره برداری کنند. ۲- اتخاذ رویههای ضدرقابتی: در صورتی که بهره برداری مالک اختراع یا اشخاص مجاز از طرف او، مغایر با رقابت آزاد باشد و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، بهره برداری از اختراع را رافع مشکل تشخیص دهد. ۳- کوتاهی بهره برداری اختراع در ایران: هنگامی که سه سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع یا دو سال از تاریخ صدور گواهینامه اختراع گذشته و مخترع، بدون عذر موجه در ایران از آن بهره برداری نکرده یا به میزان کافی عرضه نکرده باشد. در محاسبه مهلت حمایت، مهلتی که طولانیتر است باید منظور گردد. ۴- وجود اختراعات وابسته: در مواردی که اختراع موخّر که متضمن پیشرفت مهم فنی است و اهمیت اقتصادی قابلتوجهی دارد بدون استفاده از یک اختراع مقدم، قابل بهره برداری نباشد.
ماده ۳۸ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
حقوق مادی ناشی از اختراع ثبت شده و بهره برداری از آن، شامل موارد زیر نمی شود: ۱- فروش مجدد فراوردههایی که توسط مالک اختراع یا با توافق او در بازار عرضه میشود. ۲- واردات فراوردههایی که توسط مالک یا با توافق او در بازار عرضه شده است. تبصره – مفاد بندهای (۱) و (۲) این ماده شامل فروش مجدد فراوردههایی که حاوی منبع ژنی (ژنتیکی) قابل تکثیر هستند و توسط مالک اختراع یا با توافق او در بازار ارائه شده اند نیز میشود، مشروط بر آنکه ماده ژنی (ژنتیکی) بهدستآمده به طور متوالی برای تکثیر یا رویش مجدد به کار گرفته نشود. ۳- استفاده از وسایل موضوع اختراع در هواپیماها، وسائط نقلیه زمینی یا کشتیهای سایر کشورها که به طور موقت یا به طور تصادفی وارد حریم هوایی، مرزهای زمینی یا آبهای کشور میشوند. ۴- بهره برداری از اختراع که با هدف استفاده در تحقیقات علمی یا آزمایشی یا با اهداف آموزشی و پژوهشی انجام میشود. ۵ – بهره برداری توسط هر شخصی که بهصورت غیرمتقلبانه قبل از تقاضای ثبت اختراع یا در مواقعی که حق تقدم تقاضا شده است، قبل از تاریخ تقاضای حق تقدم همان اختراع، از اختراع استفاده می کرده یا اقدامات جدی و موثری جهت آمادهشدن برای استفاده از آن در ایران به عمل آورده است، مشروط بر آنکه آن شخص اثبات نماید دانش اختراع را از طریق افشای اطلاعات در موعد مهلت ارفاقی مخترع که در آن اظهارنامه تسلیم شده است و یا در نتیجه نقض تعهدات خود نسبت به مالک اختراع یا نماینده وی بهدست نیاورده است. حقوق استفاده کننده قبلی تنها بههمراه شرکت یا کسب و کار یا بههمراه بخشی که در آن از اختراع استفاده میشده یا مقدمات استفاده از آن فراهم گردیده، قابل انتقال یا واگذاری است. ۶ – استفاده شخصی از اختراع بدون مقاصد تجاری ۷- اقدام مقدماتی برای استفاده تجاری از اختراع دارویی ۸ – ساخت داروهای ترکیبی تکنسخهای ۹ – تغییر شیوه کاربرد داروی ثبت شده بدون تغییر در ماهیت
ماده ۳۷ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
در صورتی که اختراع بهصورت فرایند باشد، حقوق مادی ناشی از گواهینامه اختراع عبارت است از: ۱- استفاده از فرایند ۲- موارد مندرج در ماده (۳۶) این قانون در خصوص فراوردههایی که به طور مستقیم از طریق فرایند بهدست میآید بجز ارقام گیاهی یا دامی تبصره – در خصوص فرایندهای زیستی موضوع گواهینامه اختراع که موجب تکثیر ریزسازواره (میکروارگانیسم) دستورزیشده مورد ادعا میشود، فراوردههایی که به طور مستقیم از ریزسازواره (میکروارگانیسم) دستورزیشده تکثیرشده بهدست میآید، نیز مشمول این ماده است.
ماده ۳۶ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
در صورتی که اختراع بهصورت فراورده باشد، حقوق مادی ناشی از گواهینامه اختراع و بهره برداری انحصاری از آن عبارت است از: ۱- ساخت ۲- واردات ۳- عرضه برای فروش ۴- فروش و استفاده از فراورده ۵ – ذخیره به قصد فروش یا عرضه برای فروش یا استفاده از فراورده تبصره – بهرهبرداریهای مندرج در این ماده شامل ریزسازواره(میکروارگانیسم)های دستورزیشده موضوع گواهینامه اختراع که با قصد تجاریسازی از طریق تکثیر یا تولیدمثل بهدست آمده و واجد همان ویژگیهای مورد ادعا در گواهینامه هستند نیز میشود.
ماده ۳۵ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
بهره برداری از اختراع ثبت شده در ایران، از سوی اشخاصی غیر از مالک اختراع، مشروط به موافقت مالک آن یا نماینده یا قائم مقام وی است. مالک اختراع ثبت شده یا نماینده یا قائم مقام او میتواند با رعایت مواد (۳۸) و (۵۸) این قانون علیه هر شخصی که بدون اجازه وی یا نماینده یا قائم مقام او، مبادرت به انجام یکی از اعمال مندرج در مواد (۳۶) و (۳۷) این قانون نموده و مرتکب نقض حقوق وی شده است، حسب مورد، دعوا یا شکایت خود را در مرجع صالح قضایی اقامه کند.
ماده ۳۴ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
مدت اعتبار گواهینامه اختراع، مشروط به رعایت ماده (۶۵) این قانون، بیستسال از تاریخ تسلیم اظهارنامه است.
ماده ۳۳ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
جنبه های مادی حقوق ناشی از اختراع یا حق بهره برداری انحصاری از آن، متعلق به دارنده گواهینامه اختراع (مالک اختراع) است.
ماده ۳۲ قانون حمایت از مالکیت صنعتی
پس از گذشت مهلت مقرر در مواد (۲۷) و (۲۸) این قانون و پذیرش نهایی اظهارنامه، مرجع ثبت، اختراع را ثبت نموده و پس از دریافت هزینه مربوط، گواهینامه ثبت اختراع را صادر و به متقاضی تسلیم می کند. تبصره – مهلت پرداخت هزینه موضوع این ماده، حداکثر یکماه پس از اعلام پذیرش نهایی اظهارنامه به متقاضی است و تا ششماه با پرداخت جریمهای معادل نصف حقالثبت قابل تمدید است. در صورت عدم پرداخت هزینه مربوط در این مهلت، اظهارنامه بیاعتبار محسوب میشود.
