ماده ۱۸۰ قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی (نسخه منتشره معاونت قوانین، اداره کل اسناد و تنقیح قوانین مجلس شورای اسلامی، خرداد ماه ۱۴۰۲) مصوب ۱۳۷۸
ماده ۱۸۰- دولت موظف است حداکثر تا پایان خردادماه سال پایانی قانون برنامه پنجساله توسعه، لایحه برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بعدی را به مجلس تقدیم کند. این لایحه به صورت یک شوری و به شرح زیر رسیدگی میشود:
الف – نمایندگان مجلس از زمان چاپ و توزیع لایحه برنامه ظرف مدت پنج روز (بدون احتساب ایام تعطیل) پیشنهادهای خود در مورد کلیات و جزئیات برنامه را به کمیسیون تخصصی ذی ربط ارائه می نمایند.
ب – کمیسیون های تخصصی مکلفند حداکثر ده روز پس از چاپ و توزیع لایحه نسبت به بررسی مفاد برنامه شامل مواد، تبصره ها، جداول و ضمائم و نیز پیشنهادهای نمایندگان اقدام و گزارش خود را به کمیسیون تلفیق رسیدگی کننده ارائه نمایند.
ج -کمیسیون تلفیق موظف است پس از پایان مهلت مذکور در بند (ب) به گزارش های کمیسیون های تخصصی و کلیات و جزئیات برنامه و پیشنهادهای نمایندگان حداکثر ظرف سه هفته رسیدگی و گزارش نهایی خود را به مجلس ارائه نماید و گزارش مسکوت ماندن پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون تلفیق مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، موضوع به دولت اعلام میشود تا حداکثر ظرف مدت یک ماه لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر کلیات لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده میشود تا ظرف مدت پانزده روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند.
د – در صحن جلسه علنی پس از ارائه گزارش کمیسیون تلفیق، ابتداء کلیات برنامه مورد بحث قرار میگیرد. در کلیات پنج نفر مخالف و پنج نفر موافق به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق و حداکثر هر نفر پانزده دقیقه دیدگاه های خود را مطرح می کنند. پس از آن دولت و کمیسیون هرکدام حداکثر چهل و پنج دقیقه برای دفاع زمان خواهند داشت. سپس راجع به کلیات برنامه رای گیری خواهد شد. در بررسی کلیات، کفایت مذاکرات پذیرفته نمی شود.
ه – پس از تصویب کلیات، رسیدگی به جزئیات برنامه آغاز و به مواد و تبصره ها و جداول برنامه به ترتیب رسیدگی میشود. در این بخش جایگزین متن ماده، یا جزئی از ماده و یا تبصره لایحه دولت، حذف کل، مصوبات جایگزینی کمیسیون های تخصصی و پیشنهادات چاپ شده نمایندگان برای هر ماده یا تبصره یا هریک از اجزاء در صورتی که آن جزء ماهیت مستقل داشته باشد و حذف جزء و پیشنهادات چاپ شده کمیسیونهای تخصصی به ترتیب مورد رسیدگی قرار می گیرند. سپس در مورد اصل ماده یا تبصره یا اجزاء درصورتی که ماهیت مستقل داشته باشند، رای گیری خواهد شد.
چنانچه اصل رای نیاورد، موضوع برای رسیدگی مجدد به کمیسیون تلفیق برگشت داده خواهد شد تا در اسرع وقت و حداکثر طبق مهلتی که هیات رئیسه تعیین خواهد کرد، گزارش مجدد خود را به مجلس ارائه دهد. نمایندگان می توانند حداکثر تا پایان همان روز پیشنهادهای خود را به کمیسیون تسلیم نمایند.
و – مادام که لایحه برنامه در صحن مجلس مورد بررسی است، مجلس نطق نخواهد داشت و هیچ طرح یا لایحه ای جز طرح ها و لوایح سه فوریتی و نیز تحقیق و تفحص، استیضاح و رای اعتماد در دستور قرار نخواهد گرفت و مجلس در تمامی ایام به جز ایام تعطیل حداقل شش و حداکثر هشت ساعت جلسه علنی خواهد داشت. در موارد استثناء با تصویب مجلس، این زمان تا ده ساعت قابل افزایش است.
ز – مهلت های مذکور در بندهای (ب) و (ج) حسب مورد با تصویب هیات رئیسه تا دو برابر قابل افزایش است.
تبصره ۱ (الحاقی ۱۴۰۱/۱۰/۱۴)- اعضای کمیسیون تلفیق نمی توانند در جریان رسیدگی پیشنهاد جدید مطرح کنند. در صورت ضرورت، هیات رئیسه کمیسیون تلفیق میتواند کارگروههایی را برای بررسی موضوعات معین تشکیل دهد. پیشنهاد آن کارگروهها برای بررسی به کمیسیون تلفیق ارائه میشود.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۴۰۱/۱۰/۱۴)- جلسات کمیسیون تلفیق در محل صحن علنی مجلس تشکیل میشود و مشروح مذاکرات جلسات علنی آن کمیسیون انتشار می یابد. نمایندگانی که عضو کمیسیون تلفیق نیستند می توانند بدون حق رای در مذاکرات کمیسیون تلفیق شرکت کنند و به عنوان موافق یا مخالفِ پیشنهادهایی که مطرح میشود، اظهارنظر نمایند.