رای وحدت رویه شماره ۱۴‌۰۳۳۱۳۹‌۰‌۰‌۰۲۴۳۲‌۰‌۰۵ مورخ ۱۴‌۰۳/۱‌۰/۱۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: 140331390002432005
تاریخ دادنامه: 1403/10/11
شماره پرونده: 0206729، 0302282، 0301929، 0300052، 0301284، 0302092، 0301032، 0302007، 0301031، 0301718، 0300801، 0302009، 0301279، 0300829، 0301913، 0301981، 0301578
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
اعلام کننده تعارض: شرکت سهامی آب منطقه ای خراسان رضوی و سایرین
موضوع: اعلام تعارض در آرای صادر شده از سوی شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار: در رابطه با موضوع الزام به تبدیل وضعیت استخدامی رانندگان استیجاری به رسمی قطعی ایثارگران، که با شرکت های پیمانکاری طرف قرارداد دستگاه های دولتی دارای قرارداد می‌باشند، (به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401)، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند.
مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است:
الف: 1- شعبه 28 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست 1- آقای میثم احمدی و 2- آقای مهدی سلیمانی به خواسته تبدیل وضعیت استخدامی از شرکتی (قراردادی) به رسمی به موجب دادنامه های شماره 140131390001360080 مورخ 1401/06/14 و 140131390001402278 مورخ 1401/06/20 به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است:
” با توجه به بررسی اوراق و محتویات پرونده و لایحه جوابیه نظر به این که بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کشور نحوه و وضعیت استخدام و اشتغال افراد مشمول را تصریح و صراحتاً احصاء نموده است و خارج از موارد احصاء شده مشمول قانون پیش گفته نمی‌باشد و با عنایت به این که شاکی دلیل و مدرکی که احراز گردد وضعیت وی منطبق با مقررات قانون و موارد احصاء شده در قانون مذکور باشد ارایه ننموده است و از طرفی سازمان طرف شکایت نیز وضعیت وی را منصرف از قانون استنادی اعلام داشته است و بر این اساس تخلفی از مقررات و عملکرد طرف شکایت مشهود نمی‌باشد. بنابراین شکایت مطروحه غیرموجه تشخیص و مستنداً به ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد آن صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد.”
آراء مذکور به موجب دادنامه های شماره 140131390002139973 مورخ 1401/09/12 و 140131390002189811 مورخ 1401/09/16 صادره از شعبه 25 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تایید قرار گرفت.
2- از طرفی شعبه 30 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای مسعود قاضی زاده بایگانی به خواسته الزام به تبدیل وضعیت استخدامی از شرکتی به رسمی مطابق بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و دستورالعمل نحوه اجرای بند (د) تبصره 20 قانون بودجه مذکور به موجب دادنامه شماره 14013139000838102 مورخ 1401/04/14 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است:
” در خصوص شکایت شاکی فوق الذکر به طرفیت خواندگان فوق الذکر به خواسته فوق الاشعار این شعبه با بررسی محتویات پرونده، ملاحظه شکایت شاکی و دلایل و مستندات ارایه شده از ناحیه ایشان، بند (د) تبصره 20 قانون بودجه کل کشور سال 1400 که حکم و مفاد آن براساس بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 تمدید گردیده است مقرر کرده است «در راستای اجرای بند (ذ) ماده (87) قانون برنامه ششم توسعه، دستگاه های مشمول ماده (2) قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مکلفند، نسبت به استخدام و نیز تبدیل وضعیت استخدامی کلیه مشمولان ماده (21) قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران که با عناوین مختلف در دستگاه های موضوع قانون مذکور شاغل هستند و رابطه شغلی آنها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین یا شرکتی می‌باشد و یا از محل اعتبارات جاری و تبصره ماده (32) و ماده (17) قانون مدیریت خدمات کشوری و اعتبارات طرح های عمرانی و یا سایر عناوین از جمله حاکمیتی و تصدی گری موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده (45) قانون مدیریت خدمات کشوری خدمت نموده و یا می نمایند با طی مراحل گزینش با رعایت تبصره (2) بند (و) ماده (44) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/10/15 به صورت استخدام رسمی اقدام نمایند. بنابراین با توجه به تبصره مذکور خواسته شاکی را موجه تشخیص و مستنداً به مواد 10 و 11 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت شاکی با رعایت شرایط مقرر در تبصره مذکور و دستورالعمل سازمان اداری و استخدامی کشور صادر و اعلام می نماید. رای صادره ظرف مهلت بیست روز قابل اعتراض در محاکم تجدید نظر دیوان عدالت اداری می‌باشد.”
در اثر تجدیدنظر خواهی از رای مذکور، شعبه 23 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری، رای شعبه بدوی را به موجب دادنامه شماره 140131390001789771 مورخ 1401/08/02 نقض نموده و به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است:
” با بررسی اوراق و محتویات پرونده نظر به این که به موجب بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور و بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور در اجرای بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه دستگاه‌های مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مکلف به تبدیل وضعیت کلیه مشمولان ماده 21 قانون مذکور شده اند با توجه به این که حسب قرار دادهای پیوست دادخواست شاکی رابطه استخدامی اعم از پیمانی، قرار دادی، شرکتی و یا سایر عناوین با دستگاه طرف شکایت نداشته است و صرفاً یک دستگاه خودرو به موجب عقد اجاره به پیمانکار دستگاه اجاره داده است و آن چه در این قرار داد موضوعیت داشته است منافع مورد اجاره یعنی خودرو است و تامین نیروی انسانی برای فعالیت های دستگاه اجرایی منظور نبوده است بنابراین تجدید نظر خواهی مقرون به صحت تشخیص و مستنداً به ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ضمن نقض دادنامه مورد اعتراض حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می‌شود. رای صادره قطعی است.”
ب: 1- از سوی دیگر شعبه 28 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقایان 1- محمدتقی عربخانی 2- میثم بزرگی 3- فرزاد شادکام به خواسته تبدیل وضعیت استخدامی از شرکتی به رسمی به موجب دادنامه های شماره 140131390001936269 مورخ 1401/08/21، 140231390000406092 مورخ 1402/02/20 و 140231390002056758 مورخ 1402/08/10 به شرح دادنامه های پیش گفته صادره از شعبه 28 دیوان عدالت اداری به رد شکایت رای صادر کرده است.
در اثر تجدیدنظر خواهی از آراء مذکور، شعبه 29 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه های شماره 140231390001009519 مورخ 1402/04/24 و 140231390001514802 مورخ 1403/06/13 و شعبه 30 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 140331390000926067 مورخ 1403/04/23 آراء شعبه بدوی را نقض کرده اند و به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده اند:
” در خصوص تجدید نظر خواهی به عمل آمده که به موجب آن نسبت به خواسته تجدید نظر خواه مبنی بر الزام به تبدیل وضعیت از شرکتی به رسمی قطعی حکم به رد شکایت صادر شده است، نظر به این که تجدیدنظرخواه دارای قرار داد پیمانکاری با شرکت مهندسین مشاور مهاب ثامن که طرف قرار داد شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی است، می‌باشد و از طرفی نیز فرزند جانباز پنج درصد است؛ ضمن این که خود وی راننده خودرویی است که در اختیار آن شرکت قرار داده است. لذا شرایط تبدیل وضعیت از شرکتی به رسمی قطعی را دارا می‌باشد. با پذیرش تجدید نظر خواهی به استناد ماده 71 قانون دیوان عدالت اداری و بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 و بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه ضمن نقض دادنامه تجدید نظر خواسته حکم به ورود شکایت تجدید نظر خواه صادر و اعلام می‌شود. این رای قطعی است.”
2- از طرفی شعبه 40 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای مهدی حقدادی به خواسته الزام به تبدیل وضعیت استخدامی فرزندان ایثارگران و جانبازان به موجب دادنامه شماره 140131390000224538 مورخ 1401/02/04 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است:
” با عنایت به اوراق و محتویات پرونده نظر به این که براساس حکم مقرر در بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 در راستای اجرای بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه دستگاه های مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مکلفند نسبت به استخدام و نیز تبدیل وضعیت استخدامی کلیه مشمولین ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران که با عناوین مختلف در دستگاه های موضوع قانون مذکور شاغل هستند و رابطه شغلی آنها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین یا شرکتی می‌باشند و یا از محل اعتبارات جاری و تبصره ماده 32 و ماده 17 قانون مدیریت خدمات کشوری و اعتبارات طرح های عمرانی و یا سایر عناوین از جمله حاکمیتی و تصدی‌گری موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده 45 قانون مدیریت خدمات کشوری خدمت نموده و یا می نمایند، با طی مراحل گزینش با رعایت تبصره 2 بند «و» ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه به صورت استخدام رسمی اقدام نمایند، با توجه به این که در مانحن فیه حسب مستندات ابرازی شاکی فرزند ایثارگر بوده و به صورت نیروی شرکتی در دستگاه طرف شکایت اشتغال داشته و این امر حکایت از آن دارد که دستگاه طرف شکایت به خدمت نامبرده نیاز داشته، لذا خواسته وی از جمله حقوق مکتسبه قانونی مشارالیه محسوب می‌گردد و طرف های شکایت دلیل و مدرکی برخلاف ادعای نامبرده ارایه و مدلل ننموده است. بنابراین شکایت مطروحه را وارد تشخیص و مستنداً به مواد 10 و 65 از قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت نامبرده و الزام خواندگان به تبدیل وضعیت استخدامی وی به رسمی قطعی صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره ظرف مهلت 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی در شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری است.”
رای مذکور به موجب دادنامه شماره 140131390001187290 مورخ 1401/05/26 صادره از شعبه 23 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تایید قرار گرفت.
با احراز تعارض آرا توسط رئیس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/10/11 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف. تعارض در آراء محرز است.
ب. اولاً دستگاه های اجرایی به لحاظ نیاز خود به تامین خودرو، به صورت مستقیم یا از طریق شرکت واسطه اقدام به اجاره آن می‌کنند و در واقع موضوع قراردادهای مذکور تامین خودرو است و نه نیروی انسانی و در نتیجه اجاره خودرو هیچ گونه رابطه شغلی اعم از پیمانی، قراردادی، شرکتی و یا سایر عناوین بین راننده و دستگاه اجرایی ایجاد نمی کند و وضعیت رانندگان خودروهای استیجاری اصولاً منصرف از عناوین جذب و به کارگیری نیروی انسانی در دستگاه های اجرایی است. ثانیاً حکم مقرر در بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور ناظر به نیروهایی است که در دستگاه اجرایی شاغل بوده‌اند و منصرف از رانندگان خودروهای استیجاری است و حکم ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران نیز در مورد تامین نیروهایی است که براساس مجوزهای مربوط به کار گرفته شده‌اند و در قراردادهای اجاره خودرو اصولاً مجوزی برای به کارگیری راننده خودرو اخذ نمی‌شود. با توجه به مراتب، نظر به این که در خصوص رانندگان خودروهای استیجاری شرط وجود رابطه شغلی بین راننده و دستگاه اجرایی برای تبدیل وضعیت احراز نمی‌شود و عدم احراز شرط مذکور مانع از شمول حکم مقرر در بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور بر این افراد است، بنابراین تبدیل وضعیت استخدامی افراد مزبور براساس بند قانونی یادشده فاقد وجاهت قانونی است و آراء صادره بر رد شکایت به شرح مندرج در گردشکار صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402/02/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم‌الاتباع است./
احمدرضا عابدی
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری