بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 1306
تاریخ دادنامه: 26؍6؍1398
شماره پرونده: 98؍2494
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
اعلام کننده تعارض: خانم فاطمه رجایی
موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار: شاکیان پرونده های موضوع تعارض به علت عدم اعطای مرخصی از سوی دستگاه محل خدمت نتوانسته اند از افزایش مدت 3 ماهه مرخصی زایمان خود از 6 ماه به 9 ماه استفاده کنند و پس از گذشت دوره 9 ماهه مذکور با طرح شکایت درخواست الزام دستگاه محل خدمت به اعطای مدت مرخصی استفاده نشده زایمان را نموده اند. شعب دیوان در این خصوص با استنباط مختلف از قانون آراء متعارض صادر کرده اند.
گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:
الف: شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9509980903500931 با موضوع دادخواست خانم راهله سادات سامع به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان- سازمان تامین اجتماعی اصفهان و به خواسته تقاضای افزایش مرخصی زایمان از 6 ماه به 9 ماه و پرداخت حقوق و مزایا به موجب دادنامه شماره 9509970903501463-10؍5؍1395 به شرح زیر رای صادر کرده است:
مستفاد از تبصره ذیل ماده 90 از قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رسیدگی به موضوع خواسته خواهان با توجه به صدور رای وحدت رویه به شماره 64-31؍1؍1394 هیات عمومی دیوان عدالت اداری خارج از نوبت و بدون نیاز به تبادل بوده لذا دعوای مطروحه را با توجه به مفاد رای ایجاد رویه اخیرالذکر و قانون اصلاح قانون تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392 مجلس شورای اسلامی و همچنین رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 225 و 224-25؍3؍1395 مبنی بر بهره مندی تمامی مادران شاغل از مزایای قانون مذکور وارد تشخیص و حکم بر اجابت شکایت تقدیمی را صادر و اعلام می دارد. رای صادره وفق ماده 65 از قانون فوق الذکر ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد..
رای مذکور به موجب رای شماره 9509970905600974-10؍8؍1395 شعبه اول تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است.
ب: شعبه 4 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9409980900401880 با موضوع دادخواست خانم وجیهه خاتون ملاحی به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان- اداره کل تامین اجتماعی استان اصفهان و به خواسته الزام خواندگان به اعطاء مرخصی زایمان و افزایش مدت آن از 6 ماه به 9 ماه و پرداخت حقوق و فوق العاده مربوطه به موجب دادنامه شماره 9409970900402757-1؍12؍1394 به شرح زیر رای صادر کرده است:
با بررسی مندرجات اوراق پرونده و مراتب مذکور در گردش کار و با ملاحظه تصویر شناسنامه های شاکی و فرزند وی و مستندات ارائه شده، نظر به اینکه بر اساس قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392 مرخصی زایمان محدود و منحصر به 9 ماهه اول زایمان و تا سن 9 ماهگی نوزاد می‌باشد و در قانون مذکور برای مدت عدم استفاده از مرخصی کامل 9 ماهه، ذخیره مرخصی و یا پرداخت حقوق و مزایای مضاعف پیش بینی نشده است و از طرفی با توجه به تاریخ طرح شکایت و تقدیم دادخواست (27؍10؍1394) مهلت مذکور منتفی شده است. الزام قانونی بر اجابت خواسته وجود ندارد. علیهذا شکایت غیر وارد تشخیص و حکم به رد شکایت صادر و اعلام می‌شود. رای صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد. ضمناً با توجه به مراتب مذکور صدور دستور موقت منتفی است.
در اثر تجدیدنظر خواهی از رای مذکور شعبه 14 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 9509970956401869-12؍11؍1395 با استدلال زیر رای مذکور را نقض می کند:
در خصوص دعوای تجدیدنظر خواهی خانم وجیهه خاتون ملاحی به طرفیت تجدیدنظر خواندگان فوق نسبت به دادنامه شماره 2757-1؍12؍1394 موضوع پرونده کلاسه 1880 صادره از شعبه 4 بدوی که به موجب آن حکم به رد شکایت صادر شده است با توجه به مفاد اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه تجدیدنظر خواه مستخدم دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و فاقد رابطه استخدامی با سازمان تامین اجتماعی (مدیریت درمان تامین اجتماعی اصفهان) می‌باشد و از طرفی به موجب تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح قوانین و تنظیم جمعیت مصوب 1392 و تصویب نامه هیات وزیران به شماره 92091؍ت46527؍ه–19؍4؍1392 مرخصی زایمان از 6 ماه به 9 ماه افزایش یافته است و به موجب رای وحدت رویه شماره 1328-19؍8؍1393 هیات عمومی دیوان عدالت اداری پرداخت حقوق ایام مربوط به عهده دستگاه اجرایی متبوع مستخدم می‌باشد و استدلال شعبه بدوی به طرح شکایت خارج از مهلت قانونی فاقد استناد قانونی می‌باشد. لذا دادنامه تجدیدنظر خواسته خلاف موازین قانونی تشخیص و به استناد ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نقض می‌گردد و در خصوص شکایت شاکی نسبت به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به استناد مقررات مذکور و رای ایجاد رویه شماره 64-31؍1؍1394 حکم به ورود شکایت و در خصوص سازمان تامین اجتماعی به لحاظ عدم توجه شکایت به استناد ماده 53 قانون مارالذکر قرار رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد. این رای قطعی است.
ج: شعبه 14 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9409980900402238 با موضوعدادخواست خانم فاطمه رجائی به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان- سازمان تامین اجتماعی اصفهان و به خواسته الزام به اعطای مرخصی سه ماهه استفاده نشده و پرداخت حقوق و حق بیمه مدت مذکور به موجب دادنامه شماره 9409970900403065- 25؍12؍1394 به شرح زیر رای صادر کرده است:
با بررسی مندرجات اوراق پرونده و ملاحظه مستندات ارائه شده از جمله تصویر شناسنامه نوزاد و شاکی، نظر به اینکه بر اساس ماده واحده قانون تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392 مجلس شورای اسلامی و تصویب نامه شماره 92091؍ت46527ه–19؍4؍1392 هیات وزیران مرخصی زایمان محدود و منحصر به 9 ماهه اول وضع حمل و تا سن 9 ماهگی نوزاد می‌باشد. در حالی که شاکی در تاریخ 31؍3؍1393 وضع حمل نموده و در تاریخ 8؍12؍1394 خارج از مهلت قانونی مذکور اقدام به طرح شکایت و تقدیم دادخواست نموده است و در مستندات فوق الذکر پرداخت حقوق و مزایای مضاعف و یا ذخیره مرخصی معادل ایام استفاده نشده پیش بینی نشده است. الزام قانونی بر اجابت خواسته وجود ندارد. علیهذا شکایت غیر وارد تشخیص و حکم به رد آن صادر و اعلام می‌شود. رای صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
رای مذکور به موجب رای شماره 9509970956101726-1؍10؍1395 شعبه 11 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 12؍6؍1398 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف- تعارض در آراء محرز است.
ب- با توجه به تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح قوانین جمعیت و خانواده مصوب 20؍3؍1392 که در آن مقرر شده است: « به دولت اجازه داده می‌شود مرخصی زایمان مادران را به 9 ماه افزایش دهد و همسر آنان نیز از دو هفته مرخصی اجباری (تشویقی) برخوردار شوند، این قانون به مادرانی که سن فرزند آنان به 9 ماهگی نرسیده است تسری می یابد و مادر می‌تواند تا سن 9 ماهگی نوزاد از مرخصی زایمان استفاده کند.» استنباط می‌شود، استفاده از مرخصی زایمان به جهت مصلحت مادر و فرزند برای دوره نه ماهگی پس از تولد فرزند می‌باشد و پس از آن موضوعیت ندارد و مصوبه شماره 92091؍ت46527ه–19؍4؍1392 هیات وزیران نیز موید همین امر است و آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره های 64-13؍1؍1394 و 1328-19؍8؍1393 همگی تاکید بر الزام دستگاه های اجرایی به اعطای مرخصی زایمان همراه با پرداخت حقوق و مزایا به مدت 9 ماه دارد و دستگاه اجرایی اختیاری جهت جلوگیری از استفاده مستخدم از این حق قانونی ندارد، بنابراین چنانچه دستگاه اجرایی محل خدمت مستخدم از اعطاء مرخصی زایمان خودداری کند، اولاً: دلیلی بر الزام مستخدم به حضور در محل خدمت طی دوره 9 ماهه پس از زایمان نیست و در صورت عدم حضور در محل خدمت مرتکب تخلفی نشده است. ثانیاً: مرخصی مذکور اختصاص به مدت 9 ماهه پس از زایمان دارد و قابل ذخیره سازی یا مطالبه آن پس از مدت مذکور نیست، بنابراین آراء صادر شده به رد شکایت به شرح مندرج در گردش کار از این حیث که پس از اتمام دوره مرخصی 9 ماهه زایمان، الزام دستگاه محل خدمت به اعطای مرخصی زایمان وجهی ندارد صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.
محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری