آیین نامه اجرای قانون آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی

هیات وزیران در جلسه مورخ ۲۵۳۵/۱۱/۲۵ بنا به پیشنهاد شماره ۰۳-۴۰۲-۲۰۶۴ مورخ ۲۵۳۵/۱۰/۱۳ سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی و به استناد ماده ۴ قانون آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی آیین نامه اجرایی قانون مذکور را به شرح زیر تصویب نمودند:
ماده ۱
: اصلاحات مندرج در این آیین نامه با مفاهیم زیر به کار رفته است:
۱ – آمادگی ملی:
آمادگی ملی وجود شرایطی است که وزارتخانه و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها و موسسات تابع و وابسته به آنها و سازمان های بخش خصوصی و عمومی و به طور کلی عموم مردم را قادر به مقابله با هرگونه رویداد اضطراری میگرداند.
۲ – بسیج غیرنظامی:
بسیج غیر نظامی عبارت است از تجهیز کلیه منابع و نیروهای غیرنظامی کشور به منظور وصول بحداکثر توانائی در ایجاد آمادگی ملی.
۳ – پشتیبانی از نیروهای مسلح شاهنشاهی:
پشتیبانی از نیروهای مسلح شاهنشاهی عبارت است از تجهیز و تدارک منابع و نیروهای انسانی لازم برای پیشبرد و تسهیل عملیات نیروهای مسلح شاهنشاهی.
۴ – حوادث و سوانح غیر مترقبه طبیعی:
حوادث و سوانح غیر مترقبه طبیعی عبارت از رویدادهای مهم طبیعی غیر قابل پیش بینی است که بدون مداخله اشخاص صورت گیرد.
ماده ۲
: تشکیلات و نقش ها و مسئولیتهای شورای عالی پدافند ملی و سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی و وزارتخانه ها و سایر سازمان های دولتی و نیروهای مسلح شاهنشاهی از لحاظ آمادگی و بسیج غیرنظامی به شرح زیر است:
الف
– شورای عالی پدافند ملی:
۱ – نقش: هدفهای ملی، خطوط راهنمای اساسی، خط مشی های اجرایی و سطح کلی اقدامات و برنامه ها در زمینه آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی را تعیین می کند.
۲ – مسئولیتها:
– تدابیر استراتژیکی (ارزیابی تعهدات و آسیب پذیریها) را که آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی بر آن بنا شده است تصویب می کند.
– برنامه های خاص آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی را که ضروری تشخیص دهد تصویب مینماید.
– برآورد میزان کلی هزینه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی کشور.
ب
– سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی.
۱ – تشکیلات:
تشکیلات تفصیلی و شروع وظایف سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی و هرگونه تعهدات بعدی طبق تبصره ۲ ماده ۸ قانون استخدام کشوری از طرف سازمان مزبور تهیه و پس از تائید سازمان امور اداری و استخدامی کشور بمرحله احراز گذارده میشود.
۲ – نقشها:
– فراهم ساختن کمک ستادی برای نخست وزیر در تمام موضوعات مربوط به آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی در ایران.
– نظارت و همآهنگ کردن اجرای برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی کشور شاهنشاهی.
۳ – مسئولیتها:
– انجام مطالعات و تجزیه و تحلیل تهدیدات بالقوه و آسیب پذیریهای کشور که مقابله با آنها مستلزم تهیه و تدوین برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی (من جمله طرح ریزی کلی دفاع غیرنظامی) میباشد.
– تامین کمک ستادی برای نخست وزیر در تهیه دستورات اجرایی به منظور واگذاری مسئولیتهای مربوط باجرای برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی به وزارتخانه ها و سازمانها.
– همکاری در تهیه راهنمای خط مشی کلی و برنامه ها در مورد آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی با نخست وزیر و ابلاغ آن به سازمان های زیربط.
– ابلاغ وظایف و مسئولیتهای آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی که به تصویب شورای ملی پدافند ملی رسیده است به وزارتخانه ها و سازمان های زیربط به دستور نخست وزیر.
– کمک و راهنمائی به وزارتخانه ها در مورد تشریح و تفصیر بعضی از مسئولیتهای آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی محوله بآنها.
– انجام وظیفه به عنوان نقطه اصلی تماس و رابطه ارتش شاهنشاهی ایران با بخش غیرنظامی دولت در موضوعات مربوط به تامین پشتیبانی غیرنظامی از فعالیت های نظامی.
– تهیه، نظارت و انتقاد تمرینات به منظور آموزش افراد و آزمایش طرحها و برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی.
– تهیه گزارش جامع سالانه برای نخست وزیر جهت تسلیم به شورای عالی پدافند ملی و سایر مراجع در مورد کیفیت آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی در ایران و تشریح پیشرفتهای جاری و آتی و تعیین مشکلات خاص موجود (در صورتی که وجود داشته باشد) جهت اخذ تصمیم در مورد رفع آنها.
– تهیه و تدوین برنامه های آموزشی جهت آموزش طراحان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی، وزارتخانه ها و سازمان های مختلف با همآهنگی دانشگاه پدافند ملی.
– همکاری و کمک به سازمان برنامه و بودجه و نخست وزیری در مورد راهنمائی وزارتخانه ها و سایر سازمان های دولتی از نظر برآورد هزینه های مربوط به برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی.
پ
– وزارتخانه ها و سایر سازمان های دولتی:
۱) تشکیلات:
واحد آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی زیر نظر مسئولیت مستقیم معاون طرح و برنامه یا هر معاون که نظارت بر امر طرح و برنامه را به عهده دارد انجام وظیفه مینماید.
– تشکیلات، وظایف و پستهای سازمانی پرسنل این واحد متناسب با وسعت و اهمیت فعالیتی که در امر آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی دارند توسط وزارتخانه ها و سازمان های متبوعه آنها با هم آهنگی با سازمان آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی تهیه و به تایید سازمان امور اداری و استخدامی کشور می رسد.
(۲) نقش:
اجرای برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی در قالب هدفها و راهنماها و خط مشی های مصوب شورای عالی پدافند ملی.
(۳) مسئولیتها:
– تهیه و اجرای طرح های عملیاتی آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی براساس برنامه های مصوب.
– واگذاری مسئولیتهای تبعی مربوط به برنامه های امادگی ملی و بسیج غیرنظامی به سازمان ذیربط.
– ارجاع مسئولیتهای اجرایی برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی به واحد تابعه.
– تهیه برآورد بودجه برای برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی با جلب نظر سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی و پیشنهاد آن به سازمان برنامه و بودجه.
ت
– نیروهای مسلح شاهنشاهی:
۱ – نقش:
– تهیه اطلاعات مربوط به نیازمندیهائی که به هنگام بسیج نظامی بایستی توسط بخش غیر نظامی تامین شود.
– کمک به بخش غیرنظامی در موقع بروز سوانح.
۲ – مسئولیتها:
– تهیه فهرست نیازمندیهای اضطراری خود از نظر نیروی انسانی و مواد و تجهیزات و خدمات و ارسال آن به سازمان های غیرنظامی مربوط.
– تعیین نیازمندیهای آتی مربوط به خریدهای نظامی برای یک مدت طولانی بر مبنای فعالیتها و طرح های توسعه نیروهای مسلح شاهنشاهی که امکان تهیه و تدارک آن در کشور میسر باشد و ارسال فهرست این نیازمندیها به سازمان های غیرنظامی مربوط.
– تامین نیروی انسانی، تجهیزات و تدارکات برای پشتیبانی از عملیات امدادی در زمان بروز سانحه مهم و بنا بر دستور مقام مافوق.
ث
– استانداریها:
تشکیلات:
در هر استان ضمن اینکه شخص استاندار مسئولیت هدایت و رهبری فعالیت های زمان اضطراری را عهده دار میباشد، یکی از معاونان استاندار هماهنگ کننده طرح ریزیهای اضطراری خواهد بود که بتمام طرح های ادارات وزارتخانه ها و سازمانها در سطح استان دسترسی داشته و از طرف استاندار بر اجرای طرح های عملیاتی اصلی و تکمیلی برنامه های دارای تقدم نظارت نموده و در این زمینه برای استاندار به منزله رئیس ستاد انجام وظیفه نماید.
نقش:
همآهنگ ساختن برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیر نظامی در حوزه عملیات خود و نظارت بر حسن اجرای برنامه های مزبور.
مسئولیتها:
– کار تهیه و اجرای برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی را در حوزه عملیات خود با جدیت تعقیب و پیگیری می کند.
– خط مشی ها و روشهای اجرایی برای طرز به کار گرفتن و استفاده از امکانات محلی را در برنامه های آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی تهیه مینماید.
– شورای همآهنگ عملیات اضطراری را با حضور روسای ادارات دولتی و عند اللزوم با شرکت فرماندهان نظامی منظقه تشکیل میدهد.
– وقوع و یا امکان وقوع یک وضع اضطراری را بمرکز اطلاع میدهد.
– پس از وقوع یک سانحه بزرگ میزان شدت، تلفات و ضایعات را ضمن نیازمندیهای منطقه گزارش مینماید.
ماده ۳
– پس از اعلام حالت اضطرای دولت بنا بر مقتضیات در یک یا چند منطقه یا سراسر کشور با حفظ حقوق صاحبان حق از اختیار زیر استفاده می کند.
۱
– اعمال نظارت بر کارخانه ها، کارگاهها و هرگونه موسسه تولیدی از راه تنظیم برنامه های تولیدی آنها و در صورت لزوم در اختیار گرفتن آنها.
۲
– استفاده از مستخدمین وزارتخانه ها و سایر سازمان های دولتی و شهرداری ها و موسسات تابع و وابسته آنها با حفظ وضع استخدامی و پرداخت حقوق و مزایای آنها از اعتبار موسسه متبوع.
۳
– استفاده از طبقاتی که بخدمت وظیفه عمومی احضار میشوند و به تشخیص وزارت جنگ مازاد بر احتیاج میباشند.
۴
– تعیین مشاغل حساس در بخش عمومی و خصوصی به منظور اعطای معافیت موقت از اعزام بخدمت وظیفه عمومی یا بخدمت احتیاط به پیشنهاد وزارتخانه ها یا سازمان یا موسسه مربوط.
۵
– خودداری وزارتخانه ها و سازمان های دولتی و وابسته به دولت در صورت لزوم از بازنشسته کردن یا قبول تقاضای بازنشستگی کارمندان خود در حدود مقررات مربوط.
۶
– استفاده موقت از کارمندان بازنشسته وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته و شهرداری ها و شرکت ها و سازمانهایی که با سرمایه دولت اداره میشوند با پرداخت حق الزحمه آنان توسط دستگاه استفاده کننده از خدمات آنان.
۷
– مکلف کردن کلیه کارکنان دولت و موسسات تابع و وابسته به دولت به انجام وظیفه در محلی که بنا به ضرورت زمان اضطرار تعیین میگردد.
۸
– استفاده از محصولات و مصنوعات و خدمات بخش عمومی و بخش خصوصی که مورد نیاز دولت باشد.
در این صورت اشخاص حقیقی و حقوقی مکلفند کلیه منابع، مواد اولیه مصنوعات، تجهیزات، وسائل و خدمات خود را در اختیار دولت قرار دهند.
تبصره ۱
– کلیه کارمندان و کارکنان و کارگران بخش خصوصی مورد نیاز دولت در زمان اضطرار مکلفند طبق تصمیمات و تعلیمات دولت عمل نمایند و حقوق و مزایای آنها از طرف سازمان استفاده کننده از خدمات آنان پرداخت خواهد شد.
تبصره ۲
– دولت مکلف است در مورد موسسات بخش خصوصی که به نحوی از انحاء در زمان اضطرار مورد استفاده قرار میدهد هزینه های جاری و ضروری آن موسسه را پرداخت کند و در محاسبه با صاحبان حقوق منظور دارد.
تبصره ۳
– صاحبان مواد اولیه و مصنوعات و هر نوع کالای دیگری که مورد نیاز دولت اعلام میشود حق ندارند آنها را بدون اجرازه دولت به اشخاص دیگر واگذار و یا آن را از دسترس دولت خارج کنند.
۹
– در مورد اموال منقول و غیر منقول که در اجاره اشخاص حقیقی یا حقوقی است تا زمانی که در اختیار دولت قرار دارد پرداخت مال الاجاره یا اجرت المثل به عهده دولت خواهد بود و در صورتی که قسمتی از مورد اجاره در اختیار مستاجر باقیمانده باشد به همان نسبت پرداخت اجاره با مستاجر است.
۱۰
– استفاده از هر نوع وسائط نقلیه متعلق به افراد و شرکت ها و موسسات خصوصی و همچنین استفاده یا در اختیار گرفتن وسائط نقلیه عمومی و استفاده از خدمات آنها با اعمال نظارت بر پرسنل و متخصصین و تعمیرگاهها و توقفگاههای آنها.
تبصره
– منظور از وسایط نقلیه کالسکه، گاری، دوچرخه، موتورسیکلت، اتومبیل های شخصی و کرایه، کامیون، اتوبوس، قایق، کشتی، هواپیما و راه آهن و به طور کلی هر سه نوع وسیله نقلیه زمینی و هوایی و دریائی میباشد.
۱۱
– استفاده از کلیه موسسات بهداشتی و درمانی اعم از خصوصی و عمومی از قبیل بیمارستانها، درمانگاه، داروخانه و آزمایشگاه و امثال آن یا در اختیار گرفتن آن موسسات و در صورت لزوم اعمال نظارت بر پرسنل و متخصصین آنها.
۱۲
– استفاده از کلیه اراضی و ساختان ها و معادن و یا در اختیار گرفتن آنها.
تبصره ۱
– محل های مسکونی مردم را نمی توان در اختیار گرفت مگر آن قسمتی که در اختیار گرفتن آنها موجب اختلال زندگی ساکنانشان نشود.
تبصره ۲
– در صورتی که اوضاع و احوال خاصی ایجاب کند که محل یا منطقه ای تخلیه شود و کلا در اختیار دولت قرار گیرد مقامات مسئول پس از اسکان ساکنین منطقه، آن منطقه را در اختیار خواهند گرفت.
۱۳
– اعمال نظارت بر توزیع مواد خوراکی و مصرفی و یا کالاهای ضروری و در صورت لزوم در اختیار گرفتن و توزیع مستقیم آنها.
۱۴
– موظف کردن صاحبان صنایع و معادن به پیروی از روشها و شیوه های خاص در مورد نحوه تولید و نوع و کمیت و کیفیت محصولات و یا فروش کالاهای تولیدی.
۱۵
– تعیین اولویت و نوع کشت محصولات زراعی مناطق مختلف کشور مطابق نظر وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و همچنین اتخاذ تدابیر لازم جهت برداشت و جمع آوری و محافظت محصول.
۱۶
– صدور دستور مبنی بر تقلیل هزینه های وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت.
ماده ۴
– در اجرای ماده قبل دولت مقررات و ترتیبات زیر را به موقع اجرا میگذارد:
الف
– شخص یا هیئتی که برای در اختیار گرفتن هر نوع اموال منقول و یا غیر منقول مامور میگردد مکلف است مشخصات آنها را ضمن برآورد ارزش هر یک و همچنین کلیه اطلاعات مفید و لازمی که برای پرداخت اجرت المثل مورد استفاده میباشد در دو نسخه تهیه و یک نسخه آن را به مالک یا ذینفع و نسخه دیگر را به کمیسیون و ارزیابی تسلیم نماید.
ب
– ترتیب در اختیار گرفتن یا استفاده از اموال منقول و غیر منقول و مواداولیه و مصنوعات و خدمات که در این آیین نامه ذکر شده است به موجب دستورالعملهائی که توسط سازمان های اجرایی و مسئول تهیه و به موقع اجرا گذاشته میشود.
پ
– تعیین میزان و نحوه پرداخت حقوق صاحبان اموال اعم از منقول و غیر منقول با کمیسیون یا کمیسیونهای تشخیص و ارزیابی خواهد بود. این کمیسیونها از نمایندگان وزارت خانه های دادگستری و امور اقتصادی و دارائی و نماینده سازمان استفاده کننده و با حضور صاحبان اموال و حقوق یا نماینده قانونی آنها تشکیل میگردد و حتی الامکان با توافق دینفع و در صورت لزوم با جلب نظر کارشناسان رسمی میزان خسارت و حقوق صاحبان اموال و حقوق را تعیین می کند.در صورتی که تصمیم کمیسیون مورد قبول شخص ذینفع نباشد میتواند به دادگاه های دادگستری مراجعه کند.
ت
– کمیسیون تشخیص و ارزیابی همزمان با اعلام حالت اضطرار تشکیل میشود و حداکثر تا دو ماه پس از دریافت دادخواست نظر خود را اعلام مینماید.
وزیر مشاور و معاون اجرایی نخست وزیر- هادی هدایتی