آیین نامه ارتقای اخلاق حرفه ای در نظام اداری

هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۲/۱۱/۰۸ به پیشنهاد معاونت حقوقی رئیس جمهور و سازمان اداری و استخدامی کشور که با همکاری سایر قوا تهیه شده و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ماده (۲۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶ و ماده (۷) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰، آیین نامه ارتقای اخلاق حرفه ای در نظام اداری را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده ۱
– در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میرود:
۱
– قانون: قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰ با اصلاحات بعدی.
۲
– دستگاه ها: دستگاه های موضوع بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده (۲) قانون.
۳
– کارگزاران نظام: تمامی مقامات موضوع ماده (۷۱) قانون مدیریت خدمات کشوری و افراد همتراز آنها، مدیران و کارکنان دستگاه ها.
۴
– منشور: منشور اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام.
ماده ۲
– در راستای حسن اجرای ماده (۲۸) قانون مدیریت خدمات کشوری و به منظور تامین حقوق مردم و مراجعان، سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است با اخذ نظر دستگاه ها ظرف مدت یک سال از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، نسبت به بازنگری در ضوابط مربوط به ارتقاء، انتصاب و تمدید قرارداد های استخدامی و بهره مندی از سایر امتیازات استخدامی و اعمال تشویقات و تنبیهات اقدام و پیشنهادات لازم را به مراجع ذی ربط ارائه دهد.
ماده ۳
– دستگاه ها مکلفند پس از طی مراحل گزینش و در بدو ورود به خدمت افراد و پیش از تصدی پست های مدیریت حرفه ای یا سیاسی، تمهیدات لازم برای امضای منشور توسط آنان را فراهم کرده و منشور امضا شده را در پرونده کارگزینی آنان نگهداری و رونوشتی از آن را به ایشان تحویل نمایند. هر گونه به کارگیری افراد مذکور، منوط به امضای منشور است.
ماده ۴
– کارگزاران نظام علاوه بر امضای منشور، در بدو ورود به خدمت طی تشریفات خاص حسب محل خدمت نزد استاندار و یا معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور یا نمایندگان آن ها نسبت به ادای سوگند به شرح زیر اقدام می نمایند:
«بسم الله الرحمن الرحیم- اکنون که افتخار خدمت گزاری به میهن عزیز اسلامی و مردم شریف ایران اسلامی برای من فراهم شده است، در پیشگاه قرآن مجید به خداوند متعال سوگند یاد می کنم که با عزمی راسخ تمام تلاش، استعداد و صلاحیت خود را برای انجام وظایف شغلی و مسئولیت های قانونی که بر عهده گرفته ام، به کار گیرم و در همه حال به مفاد منشور اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام و قوانین و مقررات حاکم پایبند و مروج آن باشم و تمام کوشش خود را در جهت انجام وظایف محوله، خدمت به مردم و پیشرفت و اعتلای کشور به کارگیرم.»
تبصره ۱
– پیروان اقلیت های دینی مصرح در اصل (۱۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، با ذکر نام کتاب آسمانی خود، سوگند را یاد خواهند کرد.
تبصره ۲
– هر دستگاه حسب اهداف، وظایف و مسئولیت های خود میتواند الزامات تخصصی دیگری را به متن سوگندنامه فوق، پس از تایید کارگروه موضوع ماده (۱۴) این آیین نامه برای کارگزاران همان دستگاه اضافه نماید.
تبصره ۳
– ادای سوگند کارکنان موضوع بند (ج) ماده (۲) قانون، درچارچوب تبصره ماده (۷) قانون و مقررات مربوط به خود خواهد بود.
ماده ۵
– اصول حاکم بر منشور به شرح زیر است:
۱
– رعایت موازین و اخلاق اسلامی و شرع مقدس در سلوک فردی و اجتماعی.
۲
– رعایت حقوق مردم.
۳
– قانون گرایی.
۴
– عدالت محوری و عدم تبعیض ناروا و عدم پذیرش هرگونه سفارش خارج از قوانین و مقررات.
۵
– نظم کاری و انضباط فردی و گروهی.
۶
– شفافیت در فرایند و عملکرد کاری، پاکدستی و عدم سوء استفاده از موقعیت شغلی.
۷
– وجدان کاری، مسئولیت پذیری و پاسخگویی متناسب با وظایف و اختیارات.
۸
– امانت داری، صرفه جویی و استفاده بهینه از منابع و بیت المال و اهتمام در نگهداری آنها.
۹
– تعهد و وفاداری به اهداف و ماموریت های سازمان و حفظ اسرار سازمانی.
۱۰
– انعطاف پذیری و انتقادپذیری.
۱۱
– ارتقای مستمر شایستگی و توانمندی علمی، تخصصی و مهارتی.
۱۲
– تحول گرایی، خلاقیت، ابتکار و بهبود مستمر بهره وری فردی و سازمانی.
۱۳
– شایسته سالاری، توجه به تعهد و تخصص در انتصابات و جانشین پروری.
۱۴
– تفاهم، تعامل و همکاری سازنده با همکاران.
۱۵
– مراقبت به منظور جلوگیری از ایجاد هر گونه وضعیت تعارض منافع و فرصت های پساشغلی.
۱۶
– پاسداری از قداست خانواده و حفظ تعادل کار و زندگی.
۱۷
– به کارگیری خلاقیت، نوآوری و افزایش بهره وری فردی و سازمانی.
ماده ۶
– افزون بر رعایت اصول مذکور در ماده (۵) این آیین نامه، مقامات موضوع ماده (۷۱) قانون مدیریت کشوری و همترازان آنها مکلفند اصول زیر را نیز به طور اختصاصی رعایت کنند:
۱
– شرح صدر در مدیریت، روشن بینی، بصیرت، امید، صبر و استقامت.
۲
– بازرسی و پیگیری مستمر نسبت به کار نیروی انسانی تحت امر و قاطعیت در برخورد با متخلفین.
۳
– مردم داری و پرهیز از هرگونه احتجاب و دوری از مردم.
۴
– وفای به عهد و عمل به وعده و پرهیز از وعده هایی که خارج از چهارچوب صلاحیت و اختیار آنهاست.
۵
– پرهیز از انتشار اخباری که قطعیت آن ثابت نشده و ممکن است انتظار نابجا ایجاد کند.
۶
– رعایت شان و منزلت جایگاه کارگزار نظام در داخل و خارج از اداره و فضای مجازی.
۷
– ارتقای مهارت های فنی، تخصصی و حقوقی سرمایه انسانی تحت امر.
۸
– حفظ روحیه جهادی و ترویج آن.
۹
– ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی.
ماده ۷
– منظور از موازین و اخلاق اسلامی عبارت است از:
۱
– التزام عملی به شئونات و شعائر اسلامی و ولایت مطلقه فقیه.
۲
– رعایت ارزش های اخلاقی اسلامی از جمله عدل، خودباوری، خردورزی، بردباری، آراستگی، نزاکت، خوش خلقی، عفو و احسان، تواضع، اعتراف به خطا، احتیاط و مواظبت در بیت المال، ساده زیستی و پرهیز از کم کاری.
۳
– اعتقاد به مبدا و معاد و ترویج روحیه ایمان، توحید محوری، ولایت مداری، خودباوری و ایثار.
۴
– عمل به فریضه امر به معروف و نهی از منکر.
ماده ۸
– حقوق مردم در این منشور عبارت است از:
۱
– حق برخورداری از کرامت و ارزش والای انسانی.
۲
– حق برخورداری از اِعمال بی طرفانه قوانین و مقررات و مصون بودن از تبعیض ناروا.
۳
– حق دسترسی آسان و سریع به خدمات اداری.
۴
– حق حفظ و رعایت حریم خصوصی.
۵
– حق آگاهی به موقع از برنامه ها، تصمیمات و عملکردها و دسترسی به اطلاعات عمومی و فرایند های اداری.
۶
– حق اظهارنظر آزاد و ارائه پیشنهاد در مورد مقررات، تصمیمات، فرآیندها و رویه های اداری.
۷
– حق مصون بودن از شروط اجحاف و تبعیض آمیز در توافق ها، معاملات و قرارداد های اداری.
۸
– حق رسیدگی به موقع و منصفانه به شکایات و اعتراضات.
۹
– حق جبران خسارات وارده در اثر قصور یا تقصیر دستگاه ها و کارکنان آنها.
۱۰
– حق اشخاص دارای شرایط ویژه از قبیل ایثارگران، کودکان، سالمندان و افراد توانخواه در برخورداری کامل و سریع از امتیازات خاص قانونی.
۱۱
– بی طرفی در رسیدگی به موضوعات و عدم تعارض منافع بین کارمند و ارباب رجوع.
۱۲
– عدم استفاده غیرمجاز از وجوه نقدی یا مطالبات یا حوالجات یا سهام و سایر اسناد و اوراق بهادار یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمان ها و موسسات عمومی یا اموال عمومی که بر حسب وظیفه در اختیار گذاشته شده است.
ماده ۹
– منظور از قانون گرایی عبارت است از:
۱
– تمکین و احترام به حاکمیت قانون.
۲
– تمکین و احترام به سیاست ها، تصمیمات و اقدامات قانونی مقامات بالاتر.
۳
– واکنش به پیشنهادها و اقدامات غیرقانونی و گزارش دهی فساد، جرم و تخلف به مراجع ذی صلاح.
۴
– پرهیز از دریافت هدیه، مبالغ و امتیازات غیرقانونی و سوء استفاده از موقعیت اداری.
ماده ۱۰
– مفاد منشور و تعهدات اخلاقی کارگزاران نظام در بدو خدمت و تصدی پست های مدیریت حرفه ای یا سیاسی که باید امضا و در پرونده کارگزینی درج گردد، به شرح زیر است:
۱
– انجام وظایف و مسئولیت های شغلی و سازمانی، شامل تعهدات زیر:
الف- در انجام فعالیت ها و حضور در سازمان نظم و انضباط را رعایت نموده و از هر گونه اهمال و بی مبالاتی پرهیز نمایم.
ب- از بخشی نگری پرهیز کنم و به مصالح عمومی و پیشرفت کشور اهتمام داشته باشم.
پ- وظایف و مسئولیت هایم را در حد توان با دقت، سرعت، صداقت، امانت، گشاده رویی، انصاف، تفاهم و تبعیت از قوانین و مقررات عمومی و اختصاصی دستگاه مربوط انجام دهم.
ت- شایستگی، دانش و مهارت های خود را به طور مستمر ارتقاء داده و ضمن توجه به فکرهای نو (ایده ها) و اندیشه های جدید، آنها را در انجام وظایف محوله در دستگاه متبوع به کار گیرم.
ث- به وظایف و مسئولیت های خود آگاه باشم، آنها را به نحو احسن انجام دهم و در برابر وظایف محوله، پاسخگو و مسئولیت پذیر باشم.
ج- در جهت افزایش بهره وری خود و سازمان با استفاده از روش های علمی و تجارب دیگران و خلاقیت و نوآوری تلاش نمایم.
چ- از اموال، امکانات، تجهیزات و سرمایه های نظام اداری حفاظت نموده و به طور موثر و مطلوب از آنها استفاده نمایم.
ح- از هرگونه رفتار خودسرانه، زیاده خواهی، امتیازطلبی و سوء استفاده از اختیارات، تعارض منافع و فرصت های پساشغلی پرهیز نمایم.
خ- در انجام امور محوله شفافیت داشته و از هر گونه پنهان کاری پرهیز نمایم.
د- الزامات اخلاق اسلامی و موازین شرعی را رعایت نمایم.
۲
– در رفتار و برخورد با ارباب رجوع و همکاران:
۱- با ایجاد ارتباط مناسب و ارائه خدمات بهتر، تصویری مثبت از دستگاه اجرایی و نظام اداری ارائه دهم.
ب- خدمات به مراجعه کنندگان را به صورت عادلانه و در چهارچوب قوانین، مقررات و ضوابط ارائه دهم.
پ- اطلاعات و راهنمایی های لازم به ارباب رجوع را در محدوده وظایف شغلی ارائه دهم.
ت- خواسته های قانونی ارباب رجوع را بدون تشریفات زائد اداری و تحمیل هزینه اضافی به آنان، انجام دهم.
ث- ارباب رجوع را تکریم و به آنان احترام نموده و در قبال کوتاهی ها و اشتباهات از آنان عذرخواهی نمایم.
ج- انتقادات سازنده دیگران را بپذیرم و به نظرات، پیشنهادها و بازخوردهای شهروندان و مراجعه کنندگان برای بهبود عملکرد خود و سازمان توجه کافی نمایم.
چ- به نظم و آراستگی شخصی و محل کار خود توجه کافی نمایم.
ح- رازدار باشم و از هرگونه افشای اطلاعات خصوصی مراجعان پرهیز نمایم.
خ- با ارباب رجوع رفتار برابر و بی طرفانه داشته باشم.
د- نسبت به رفتار متملقانه و خارج از ضوابط اداری و اخلاقی ارباب رجوع، بی اعتنا باشم به گونه ای که در تصمیم گیری و انجام وظیفه محوله ام هیچ تاثیری نداشته باشد.
ذ- روحیه کار جمعی را در خود تقویت نموده و در انجام فعالیت های گروهی مشارکت نمایم.
ر- روحیه قدردانی از اقدامات مثبت و مفید دیگران را در خود تقویت نمایم.
ز- دانش، تجربه و توانمندی های خود را با سعه صدر در اختیار همکاران قرار دهم.
ژ- در حل مشکلات شغلی همکاران تلاش نموده و از هرگونه تجسس در زندگی خصوصی آنان و ارباب رجوع پرهیز نمایم.
س- شئون شغلی و حرفه ای در داخل و خارج از اداره که عدم توجه به آن حیثیت شغلی را مخدوش می کند رعایت نمایم.
ش- در عمل به فریضه امربه معروف و نهی از منکر، اهتمام ورزم.
تبصره
– دستگاه ها مکلفند ضمن رعایت اصول مندرج در مواد (۵) و (۶) این آیین نامه، ظرف شش ماه دستورالعمل اختصاصی «رفتار حرفه ای و اخلاقی کارگزاران نظام» خود را تنظیم و ضمن ابلاغ برای اجرا، به کارگروه موضوع ماده (۱۴) این آیین نامه ارسال نمایند.
ماده ۱۱
– دستگاه های اجرایی مکلفند از طریق سامانه رضایت سنجی کارکنان دولت و سامانه های مشابه ظرف یک ماه از تاریخ ثبت شکایت، به شکایات مردم از حیث عدم رعایت مفاد منشور به صورت مستند، مستدل و مکتوب پاسخ دهند. نظرات مراجعان در ارتقای کارمندان، وفق ماده (۲) آیین نامه لحاظ خواهد شد.
تبصره ۱
– عدم رسیدگی به شکایت یا عدم پاسخ مکتوب به شاکی در مهلت مذکور، تخلف موضوع ماده (۲۵) قانون محسوب و با مرتکبان طبق قوانین مربوط برخورد میشود.
تبصره ۲
– دستگاه های اجرایی مکلفند زمینه دسترسی به سامانه های موضوع این ماده را برای سازمان اداری و استخدامی کشور و نهاد ریاست جمهوری (مرکز ارتباطات مردمی) فراهم نمایند.
ماده ۱۲
– مدیران و سرپرستان بلافصل دستگاه ها مکلفند بر حسن اجرای منشور از سوی کارگزاران نظام مطابق این آیین نامه نظارت نمایند و با ناقضان منشور حسب مورد مطابق مقررات ماده (۹۲) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (۱۳) قانون، رفتار خواهد شد.
ماده ۱۳
– سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است شاخص های مربوط به نحو ه اجرای مفاد این آیین نامه را در مجموع شاخص های ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی قرار دهد.
تبصره
– سازمان اداری و استخدامی کشور جایزه ویژه رعایت این آیین نامه را در جشنواره شهید رجایی پیش بینی می کند.
ماده ۱۴
– در راستای حسن اجرای این آیین نامه، کارگروهی متشکل از معاونین سازمان اداری و استخدامی کشور (مسئول کارگروه)، معاونت حقوقی رئیس جمهور و وزارت دادگستری (مرجع ملی کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد) با وظایف زیر تشکیل میگردد:
۱
– تدوین طرح ها و برنامه های اخلاق حرفه ای و ترویج رعایت آن.
۲
– طراحی ساز و کارهای اطلاع رسانی مستمر در خصوص رفتار حرفه ای و اخلاقی.
۳
– برگزاری نشست ها و رویدادها و طراحی دوره های آموزشی مرتبط با این آیین نامه.
۴
– پایش و ارزیابی رعایت این آیین نامه و بررسی گزارش های اجرای مفاد منشور ارسالی از کمیته های ارتقای سلامت اداری و صیانت از حقوق مردم.
۵
– ارزیابی قوانین و مقررات، فرآیندها و رویه های اجرایی مرتبط با این آیین نامه و ارائه پیشنهاد وضع و اصلاح به مراجع ذی ربط.
۶
– بررسی و تایید الزامات تخصصی پیشنهادی دستگاه ها به منظور اضافه نمودن آن به متن سوگندنامه کارگزاران نظام.
تبصره ۱
– دستگاه ها مکلفند گزارش اجرای مفاد منشور را به صورت سالانه برای کارگروه ارسال کنند.
تبصره ۲
– نحوه برگزاری جلسات، در اولین جلسه کارگروه تعیین و دبیرخانه آن در سازمان اداری و استخدامی کشور مستقر میگردد.
ماده ۱۵
– واحدهای زیرنظر مقام معظم رهبری اعم از نظامی و غیرنظامی و تولیت آستان های مقدس پس از اخذ موافقت ایشان، تابع مقررات این آیین نامه خواهند بود.
ماده ۱۶
– از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین نامه، منشور اخلاقی و اداری و اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام موضوع تصویب نامه شماره ۱۱۴۱۱ /ت۵۲۶۱۲ه- مورخ ۱۴۰۰/۰۲/۰۵ لغو میشود.
محمد مخبر
معاون اول رئیس جمهور