آیین نامه غله و نان

پیرو اختیاراتی که به موجب قانون مصوب ۱۳ اردیبهشت ماه ۱۳۲۲ به این جانب اعطاء گردیده به منظور حُسن جریان و جمع آوری محصول غله سال۱۳۲۳ و برای تامین نان به مقدار کافی و توزیع عادلانه آن بین کلیه اهالی کشور آیین نامه زیر صادر میگردد:
۱
– گندم و جو و آرد گندم و جو در کلیه کشور در انحصار دولت خواهدبود و خرید و فروش اجناس مزبور ممنوع و منحصراً با قسمت غله و نان است به جزدر مواردی که موافقت قبلی و اجازه کتبی قسمت نامبرده کسب شده باشد.
۲
– هرگاه خرید و فروش غلات مشروحه بالا در بازار آزاد به ‏عمل آید عین جنس بدون پرداخت بها به نفع دولت ضبط خواهد شد و همچنین هرگاه از اجناس انحصاری موضوع این آیین نامه در نزد هرکس یافت شود به نفع دولت ضبط میگردد مگر آنکه صاحب جنس ثابت نماید که یا شخصاً تولید کننده بوده و جنس عبارت از مازادی است که پس از آن که مقادیر معینه در این آیین نامه را به دولت تحویل داده برای او باقی مانده و یا آنکه به موجب ماده ۱ این آیین نامه جنس مزبور را تحصیل نموده است.
۳- در تمام شهرستانها و قراء و قصبات و املاک مزروعی کشور مالکین مکلفند کلیه مازاد گندم و جو ملک خود را که طبق مقررات این آیین نامه تعیین میشود به قسمت غله ونان بفروشند.
تبصره
– در مورد املاک استیجاری انجام تکلیفی که به موجب این آیین‏نامه برای مالک مقرر گردیده به عهده مستاجر خواهد بود و هرگاه تمام یا قسمتی از مال الاجاره ملک جنسی باشد آن مقدار جنسی که مستاجر طبق اجاره نامه تقبل تحویل آن را به مالک نموده به عنوان انجام تعهد جنسی محسوب و فقط مالک ذیحق به دریافت بهای آن به نرخ رسمی دولت خواهد بود.
۴
– بهای گندم در هر حوزه ای از طرف قسمت غله و نان و با موافقت قبلی رئیس کل دارائی تعیین خواهد شد.
۵
– بهای جو در هر حوزه ای معال دو ثلث بهای گندم آن حوزه خواهد بود.
۶
– قیمتهائی که طبق مقررات ماده (۴) آیین نامه برای هر حوزه ای تعیین میشود شامل محصول سال۱۳۲۳ بوده و فقط برای مقادیری است که پانزدهم آذرماه سال مزبور تحویل میگردد و از شانزدهم آذرماه تا آخر دی ماه سال۱۳۲۳ فقط ۹۰ درصد و در ماههای بهمن و اسفند سال۱۳۲۳ فقط۸۰ درصد قیمت اصلی مقرره به تحویل دهنده جنس پرداخت میشود از اول فروردین ۱۳۲۴ به بعد هر مقدار غله یا آردی که اضافه به مصرف حقیقی تا سرخرمن سال۱۳۲۴ در هر جا و نزد هر کس یافت شود بدون پرداخت بها به نفع دولت ضبط خواهد شد.
۷
– ذرت از غلات انحصاری دولت محسوب نمی شود ولی هرگاه برای فروش به قسمت غله و نان عرضه شود قسمت مزبور در صورت احتیاج آن را به بهای جو خریداری خواهد نمود.
۸
– قسمت غله و نان مجاز است با در نظر گرفتن وضعیت محلی هریک از نقاط مختلفه کشور برای تشخیص و جمع آوری مازاد محصول به یکی از طرق زیر عمل نماید:
(الف)
– تشخیص محصول حقیقی هر یک از شهرستانها و قراء و قصبات و املاک مزروعی به وسیله بازدید در این قبیل نقاط ماخذ تشخیص محصول ملک تعداد جفت و بذر کاشته شده و تخمین آمد محصول نسبت به بذر و مساحت تحت کشت و سایر عوامل زراعتی خواهد بود. نتیجه حاصله از عمل بازدید در اظهارنامه هائی که از طرف قسمت غله و نان تنظیم و صادر خواهد شد ثبت و به امضای مامورین بازدید و مالک یا نماینده او و در صورت عدم حضور یا امتناع آنها به امضای کدخدای قریه و در صورت غیبت یا امتناع کدخدا به امضا دو نفر از معتمدین محل خواهد رسید.
هرگاه مالک یا نماینده او نسبت به تمام و یا قسمتی از مندرجات اظهارنامه که به شرح مذکور بالا تنظیم میشود اعتراض داشته باشند می توانند اعتراضات خود را ذیل اظهارنامه تنظیمی درج و سپس آن را امضا نمایند.
(ب)
– برآورد محصول براساس عوامل زراعتی که در سال۱۳۲۲ تعیین شده و به وسیله بازدید کلی که در سال ۱۳۲۳ به عمل می‏آید. در این صورت به‏منظور تعیین کاهش یا افزایش نسبی کل محصول ملک مورد رسیدگی یک بازدید کلی نسبت به محصول سال۱۳۲۲ همان حوزه به‏عمل خواهد آمد و سپس کل محصول هر شهرستان یا ملک زراعتی براساس عوامل زراعتی که در نتیجه بازدید سال۱۳۲۲ تعیین شده با در نظر گرفتن کاهش یا افزایش نسبی در سال جاری برای تمام حوزه مربوطه تعیین شده تخمین خواهد گردید در هر محلی که در سال۱۳۲۲ تعهدی از مالک گرفته شده که از نتیجه حقیقی بازدید سال مزبور متجاوز بوده اساس تخمین کل محصول برای سال۱۳۲۳ مقدار غله ای خواهد بود که با در نظر گرفتن بخشودگی های معینه سال۱۳۲۲ با تعهد حقیقی برابری نماید.
(ج)
– اگر به جهاتی قسمت غله و نان جمع آوری غله را در حوزه ای به‏وسیله مامورین دولت غیرعملی بداند میتواند با انعقاد قراردادهائی که شرایط آن مورد موافقت رئیس کل دارائی قرار گیرد خرید مازاد را به‏وسیله پیمانکاران انجام دهد.
در این قبیل موارد پیمانکاران برای تحویل گرفتن مازاد مالکین و زارعین نماینده رسمی دولت در حوزه مورد خود پیمان بوده و دارای همان اختیاراتی هستند که برای مامورین جمع آوری قسمت غله و نان پیش بینی شده است.
۹
– در کلیه نقاط کشور اعم از اینکه عمل جمع آوری مستقیماً به‏وسیله مامورین دولت و یا به‏وسیله پیمانکاران انجام شود قسمت غله و نان میتواند طبق بند (الف) از ماده ۸ این آیین نامه دستور بازدید کلیه املاک و قراء را صادر نماید.
۱۰
– از مجموع محصولی که طبق مقررات ماده۸ این آیین نامه برای هر قریه تشخیص میشود (اعم از اینکه قریه مزبور مالکین متعدد و یا مالک واحدی داشته باشد) بخشودگی های مشروحه زیر منظور میشود:
(الف)
برای بذر: به میزان همان مقداری که جهت کشت سال قبل تشخیص شده است.
(ب)
برای مصارف محلی ملک که مطابق معمول محل باید جنسی داده شود از قبیل مستمری دشتبان – حمامی – آهنگر – کدخدا و هزینه تعمیر و نگاهداری قنوات.
هزینه های مزبور به میزان معمول به حوزه مربوطه خواهد بود ولی این بخشودگی فقط در صورتی مجاز میباشد که مطابق معمول محل قبل از تقسیم محصول مالک و زارع بایستی از خرمن برداشته شود.
(ج)
نسبت به سهم مالک پس از وضع مقادیرمذکوره در بند (الف) و (ب) این ماده بخشودگیهای زیر نیز منظور خواهد شد:
(۱) گندم:
(۱) تا ده تن صدی بیست.
(۲) از ده تن تا پنجاه تن صدی ده نسبت به مازاد۱۰ تن.
(۳) از ۵۰ تن به بالا صدی پنج نسبت به مازاد ۵۰ تن.
مستثنیات – در مورد خرده مالکینی که شخصاً در اراضی خود کشت می کنند و بنابر این در عین حال دهاقین املاک خود هستند و در محل املاک خود اقامت دائمی دارند در صورتی که سهم مالکیت آنان یک تن یا کمتر باشد تمام محصول آنان بخشوده است.
(۲) جو:
ثلث آن بخشوده است.
ج (اصلاحی ۱۳۲۳/۰۷/۰۹)
– نسبت به سهم مالک پس از وضع مقادیر مذکوره در بند (الف) و (ب) این ماده بخشودگیهای زیر منظور میشود:
گندم:
۱- تا ده تن ۲۰%
۲- از ده تن تا پنجاه تن نسبت به مازاد ده تن۱۰%
۳- از پنجاه تن به بالا نسبت به مازاد پنجاه تن۵۰%
(د)(منسوخ ۱۳۲۳/۰۵/۰۸)
– راجع به سهم زارع:
در صورتی که مطابق تقسیمات زراعتی معمول محل سهم زارع کمتر از چهارپنجم کل محصول باشد تمام سهم او بخشوده است.
در مواردی که سهم زارع از کل محصول چهارپنجم یا بیشتر از این مقدار باشد پس از وضع بخشودگی های مقرر در بند (الف) و (ب) این ماده ۸۰ درصد بقیه سهم زارع بخشوده و ۲۰درصد دیگر مازاد محصول او تشخیص و باید به دولت فروخته شود.
ماده ۱۱(اصلاحی ۱۳۲۳/۰۵/۰۸)
– مفهوم این آیین نامه نباید چنین تعبیر شود که دولت از خرید غله زارعین در صورتی که به‏دلخواه از طرف آنان عرضه شود به بهائی که طبق ماده های چهار و پنج و شش تعیین شده ممنوع میباشد.
ماده ۱۲(اصلاحی ۱۳۲۳/۰۵/۰۸)
– مالک هر ملکی یا نماینده او قانوناً مسئولیت دارد که مازاد غله ملک خود را جمع آوری و به دولت تحویل نماید.
۱۳- پس از آنکه مازاد مالک و یا زارع به‏طریق مذکور در این آیین نامه تشخیص گردید مالک و یا نماینده رسمی او مکلف است در روی اوراق مخصوصی که به وسیله قسمت غله و نان تنظیم میشود تعهد کتبی به مامورین جمع آوری غله بسپارد مبنی براینکه در نزدیکترین مدت ممکنه جنس مورد تعهد خود به نزدیکترین انبار غله دولتی تحویل نماید در کلیه نقاط کشور مالکین و زارعین حق ندارند تا موقعی که سهم قطعی دولت تشخیص و تعهد رسمی تحویل مازاد سپرده نشده اقدام به برداشت محصول نمایند مگر با اجازه کتبی رئیس جمع آوری حوزه مربوطه.
۱۴
– هرگاه مالکی برای سپردن تعهد تحویل مازاد غله خود تعلل نماید رئیس جمع آوری حوزه مربوطه مازاد غله ملک او را در حدود مقررات این آیین نامه تشخیص و کتباً به مشار الیه اعلام و ضمناً به او اخطار خواهد نمود از تاریخ وصول اعلامیه تا مدت ده روز برای سپردن تعهد شخصاً و یا به‏وسیله نماینده خود اقدام نماید هرگاه پس از انقضاء مدت مذکور مالک یا نماینده مجاز او برای انجام تشریفات مربوطه به تعهد حاضر نگردند تشخیصی که به وسیله رئیس جمع آوری حوزه مربوطه نسبت به مازاد ملک او داده شده قطعی خواهد بود.
۱۵
– در مواقعی که بین مالک و مامورین جمع آوری غله نسبت به تشخیص مازاد اختلاف نظری حاصل شود مورد اختلاف در کمیسیونی مرکب از فرماندار یا بخشدار محل و رئیس هیات جمع آوری حوزه مربوطه و یکی از معتمدین محل که اطلاع و تجربه در امور زارعتی محل داشته و از طرف رئیس کل قسمت غله و نان انتخاب میشود مطرح و کمیسیون مزبور در نزدیکترین مدت ممکنه به اعتراض واصله با حضور شخص معترض یا نماینده او رسیدگی و رای مقتضی که قطعی و لازم الاجرا میباشد صادر خواهد نمود.
چنانچه معترض پس از وصول اخطار کتبی در روز رسیدگی در کمیسیون حاضر نشود کمیسیون مکلف است به موضوع اعتراض رسیدگی و عدم حضور معترض را در صورت مجلس تنظیمی قید نماید.
۱۶
– مالکینی که در یک حوزه املاک متعدد دارند املاک آنها از نظر بخشودگی در حکم ملک واحد تلقی و نسبت به جمع کل محصول املاک مزبور یک بخشودگی برای آنها منظور و هر کدام دارای بخشودگی جداگانه نخواهد بود.
۱۷
– هرگونه مساعده جنسی که از طرف مالکین به زارعین داده شود ضمن بخشودگیهای مقرره در این آیین نامه منظور نخواهد شد زیرا این قبیل مساعده ها را زارعین در سرخرمن سال بعد به مالکین مسترد می دارند و بنابراین فقط جنبه وام موقتی داشته و هزینه حقیقی به شمار نمی رود.
۱۸
– در نقاطی که زارعین در املاک خالصه زراعت نموده و حاصل ملک را اعم از اربابی و رعیتی برداشت می نمایند شخص زارع در عین حال به منزله مالک شناخته شده و باید مطابق معمول محل مازاد آنچه را که در این املاک سهم مالک تلقی میشود به اضافه سهم زارع طبق مقررات این آیین نامه به دولت تحویل نماید.
۱۹
– در مورد مالکین و اشخاص دیگری که پس از اجاره ملکی در آن ملک به وسیله گاوبندی یا اسب یا تراکتور و سایر وسائل دیگر زارعت می نمایند باید بهره ای که از این عمل عاید آنها میشود با سهم مالکانه آنها جمع شده و از مجموع آن بخشودگیهای مقرر در این آیین نامه کسر و بقیه به دولت فروخته شود و همچنین کسانی که با ترتیبات دیگری که برای امر زراعت در کشور معمول است از عمل زراعتی بهره برداری می نمایند مکلفند مازاد غله خود را که شامل سهم مالک « و سهم زارع در املاک مشموله» میباشد به دولت بفروشند.
۲۰
– غلاتی که طبق مقررات این آیین نامه به انبارهای غله تحویل میشود باید پاک بوده و مواد خارجی آن در هیچ مورد از صدی پنج (۵%) متجاوز نباشد و هرگاه غلات کهنه یا دارای مواد خارجی زیاد از قبیل شن – خاک – کزل – دان – علف و امثال آنها باشد مامورین غله می توانند اساساً از قبول آن امتناع نموده و یا آنکه افت اضافه برصدی پنج را به منظور جبران زیانی که از حیث بوجاری و حمل و نقل متوجه دولت میگردد دو برابر محسوب و از بهای آن کسر نمایند.
۲۱
– قسمت غله و نان با موافقت رئیس کل دارائی مجاز است ترتیبی بدهد که مالکین و خانه های مقیم شهرها گندم و یا آرد مصرفی خود را تحصیل نمایند و این عمل در صورتی که موجودی انبارهای دولتی اجازه دهد ممکن است به‏وسیله فروش گندم یا آرد از انبارهای دولتی انجام و یا به آنها پروانه داده شود تا شخصاً حوائج خود را تامین نمایند ولی در هر صورت حمل غله و نان انجام خوهد شد و شخص مربوطه باید کرایه حمل را بپردازد و اگر در بعضی نقاط اجازه داده شود که جنس با وسایل غیر دولتی حمل گردد عمل حمل و نقل باید تحت نظر مستقیم و کامل قسمت غله و نان صورت پذیرد و در هر حال صدور پروانه موقعی مجاز خواهد بود که حوزه های مربوطه عموماً و مالکینی که درخواست پروانه می نمایند خصوصاً مازاد جنس خود را به دولت تحویل نموده باشند.
۲۲
– رئیس کل قسمت غله و نان مجاز است در حدود اختیاراتی که به موجب این آیین نامه به آن قسمت داده شده دستورات مربوطه به طرز جمع آوری غله را تنظیم و به موقع اجراء گذارد.
۲۳
– قسمت غله و نان مسئول اجرای این آیین نامه میباشد و مامورینی که در شهرستانها مسئول اجرای آن هستند عبارتند از:
(الف) پیشکاران و روسای دارائی در نقاطی که مامورین جمع آوری غله تحت نظر پیشکاران و روسای دارائی انجام وظیفه می نمایند و در این موارد قسمت غله و نان دستورات خود را به‏عنوان پیشکاران و روسای دارائی صادر خواهد نمود.
(ب) روسای خواربار که به موجب حکم کتبی رئیس کل دارائی مستقل از پیشکارها و روسای دارائی انجام وظیفه می نمایند از سایر مامورین دولت نیز تقاضا میشود که با مامورین جمع آوری غله کمک و تشریک مساعی نمایند و مامورین اخیرالذکر ممکن است تشکیل کمیسیونهای محلی داده و یا نظر و همکاری شوراهای محلی را جلب نمایند.
رئیس کل دارائی